Skip to main content
فهرست مقالات

سیر تاریخی عقل در نظام فقهی شیعه

نویسنده:

(2 صفحه - از 6 تا 7)

کلید واژه های ماشینی : عقل، فقه، حکم، اجتهاد، دین، کتاب، نظام فقهی شیعه، معارف، پیامبر، دلیل عقلی

خلاصه ماشینی: "گرچه قبل از او حسن بن‌ علی ابن عقیل باب تفریع را رسما گشود و بحث اصول و فروع را از هم جدا نمود و اجتهاد به معنای اصطلاحی آن‌ را یعنی:(استفراغ الفقیه الوسع فی تحصیل الظن بحکم‌ شرعی«بکار بردن فقیه نهایت درجه کوشش خود را برای‌ بدست آوردن ظن بحکم شرعی:»01)نظام بخشید،ولی‌ ابن جنید پای عقل را بعنوان یک دلیل رسمی در صدور احکام به میان آورد. لیکن تصریح شیخ در کاربرد این معارف بیشتر به علم کلام است و اصلا تا زمان‌ وی نوعا مباحث عقلی در کلام بود ولی حسن و قبح در دایرهء عقل مورد تأیید شیخ و پیشینیان وی نیز بود و آنها در پیدایش و رشد عقل و اصل حجیت آن در حوزهء فقه‌ گامهای بزرگی برداشتند51. بعد از این ادریس عالم علامه و فقیه فرزانه‌ نجم الدین جعفر بن حسن معروف به محقق حلی متوفی‌ 696 راه استاد را با جرئت بیشتر پیمود و با تألیف کتاب‌ گرانسنگ نهج‌الوصول الی معرفة علم الاصول به اصل‌ حجیت عقل در استنباط احکام عنایت بیشتر به خرج داد و در کتاب معتبر چنین نوشت:مستند الاحکام و هی‌ عندنا الکتاب،السنة،الاجماع،العقل و الاستصحاب. و اولین کسی که‌ در مقابل اینها ایستاد خود ائمه ع بودند و روایات در رد و ابطال قیاس زیاد است و علمای شیعه این موضعگیری را به‌ نحو احسن ادامه دادند و در اکثر کتب اصولی در باب‌ قیاس،ابطال قیاسات ظنیه را به بحث گذاشتند،درگیری‌ سوم فقهای امامیه با اخباریون بود که این درگیری فکری‌ در زمان وحید بهبهانی که عالمی مدقق و دانشمندی‌ محقق بود به اوج رسید."

صفحه:
از 6 تا 7