Skip to main content
فهرست مقالات

فلسفه اسما و صفات حق و تمایز آن ها از یکدیگر

نویسنده:

علمی-پژوهشی (18 صفحه - از 1 تا 18)

کلیدواژه ها : وحدت ،صفات ،اسما ،کثرت اسمایی و صفاتی

کلید واژه های ماشینی : اسما ،اسما و صفات ،ذات ،حق ،کثرت ،اسما و صفات حق ،ظهور ،تعین ،کثرت اسمایی و صفاتی ،عین ،حق‌تعالی ،قلمرو اسما و صفات حق‌تعالی ،تجلی ،وحدت ،کمالات ،حقیقت ،مظهر ،حقیقت اسما و صفات ،علم ،الاسما ،بررسی کثرت اسمایی و صفاتی ،ذاتی حق ،فیض ،کمالات ذاتی حق ،کثرت اسما از وحدت ذات ،علم ذاتی ،کتم وحدت به ظهور کثرت ،اسما صفات و اسما افعال ،صفات الهی تعین علمی ،تعبیری ظهور و تجلی حق‌تعالی

آن‌چه در این مقاله مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته، کیفیت صدور کثرت از وحدت در قلمرو اسما و صفات حق تعالی است. ضمن بررسی کثرت اسمایی و صفاتی و تمایز آن‌ها با یکدیگر، دیدگاه متکلمان، حکیمان و عارفان به اجمال مورد ارزیابی قرار می‌گیرد و در حد امکان به حقیقت اسما و صفات اشاره می‌شود و یادآور می‌گردد که اسما و صفات بنا بر طلب ذاتی مقتضی ظهور بوده و در پرتو ظهور آن‌ها بوده که جهان خلقت از کتم وحدت به ظهور کثرت قدم نهاده و این طلب ذاتی تا ابد هم‌چنان ادامه خواهد داشت. از آن جا که کمالات ذاتی حق، لایتناهی است، دولت اسما و صفات او نیز پایان ناپذیر خواهد بود؛ به گونه‌ای که در پایان دولت یکی از اسما، اسم دیگری در مقام ظهور، نقش آن را بر عهده می‌گیرد، یعنی اسم به اسم الباطن بازگشت و اسمی‌که جانشین آن شده بر کرسی اسم الظاهر حکومت مقدر خود را شروع می‌کند و به حاکمیت خود ادامه می‌دهد. کار تناکح اسما و صفات هرگز به تعطیل نمی‌انجامد و مدام آن‌ها به رازگشایی عالم آفرینش می‌پردازند. حاکمیت اسما و صفات بر اساس اقتضای ذاتی آن‌هاست و در قرآن مجید هر یک از آن‌ها در جایگاه خاص و مناسب خود معرفی شده‌اند. با بصیرت و معرفت می‌توان مشاهده کرد که کشف رازهای خلقت در قلمرو علوم، خود به کشف نقش اسمی ‌و صفتی از اسمای الهی می‌انجامد.

خلاصه ماشینی:

"مفاتیح غیب الهی طالب ظهور تفصیلی اسما و اعیان بوده‌اند، و این طلب در مرحله نخست از اسم‌های «الاول» و «الباطن» نشأت گرفته چون اولویت و باطنیت از ویژگی‌های وجود علمی ‌است که به اعتباری متقدم و به اعتباری در حالت خفا می‌باشند؛ ظهور خارجی آثار و احکام اعیان که متأخر از عالم علم است در اسم‌های «الظاهر» و «الآخر» متجلی می‌باشد و این دو اسم به منزله ظهور و تجلی اسم‌های «الباطن» و «الاول» تلقی می‌گردند. اسما قبل از صدور اشیا و ظهور کثرت از وحدت، همراه با ذات و همانند ذات قدیم‌اند ولی قبلیت آن‌ها بالعرض است نه بالذات، همان طور که موجودیت آن‌ها بالعرض است نه بالذات؛ خود به خود حکم لوازم اسما و صفات مانند نسب و تعلقات و مربوبات و مظاهر آن‌ها را پیدا می‌کند و به تعبیری اعیان ثابته نیز این چنین خواهد بود. همان طور که گفته شد چون ذات، نامتناهی است اسما نیز نامتناهیند و از این رو، امکان تنازع در میان آن‌ها هست، بنابر این به سبب عدالت و برخورداری هر یک از جایگاه متناسب با خود، نیاز به امام اعظم و اسم اعظم دارند که جامع تمام اسما و صفات و کمالات است و از آن به «الله» که اسم ذات است تعبیر می‌کنند. موجودات که مظاهر اسما و صفات حقند همه در مرتبه ذات به وجود واحد، موجودند؛ به همین جهت حق تعالی به تمام خصوصیات و ماهیات اشیا به صورت کلی و جزیی احاطه دارد و جهان مخلوق، در ازل بدون هیچ قیدی معلوم حضرت حق بوده بلکه عالم امکان از سرچشمه علم ذاتی و ازلی او نشأت گرفته است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.