Skip to main content
فهرست مقالات

ماهیت و موضوع تبیین

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (22 صفحه - از 19 تا 40)

کلیدواژه ها :

تبیین ،فعل ،رویداد ،الگوی قیاسی- قانونی تبیین ،کنش تبیینی

کلید واژه های ماشینی : تبیین، همپل، استدلال، کنش، سمن، ماهیت، قوانین، موجبیت، نظریه، قیاسی

این جستار با اشاره­ای کوتاه به پیشینة بحث تبیین در سنت فلسفی غرب، به نقد و بررسی دیدگاه استدلالی تبیین، که تبیین را نوعی استدلال می­داند، و نیز دیدگاه­های غیر استدلالی آن می­پردازد. سپس مسایل گوناگون مرتبط با موضوع تبیین را، ضمن تفکیک نظریه زبانی، که موضوع تبیین را گزاره یا جمله می­داند، از نظریه غیر زبانی، که هویت‌های غیر زبانی مانند رویداد­ها، پدیدارها، امور واقع و افعال را به عنوان موضوع تبیین معرفی می‌کند، مورد بررسی قرار می­دهد.

خلاصه ماشینی: "صورت دیگر پرسش دوم این است: ب-2) اگر عدم موجبیت30 صادق باشد آیا تبیین علمی حقیقی امکان‌پذیر است؟» به نظر می‌رسد که الگوی استقرایی- آماری همپل مبتنی بر موجبیت است. کیچر این جنبة اصلی شرح همپل از تبیین که تبیین‌ها استدلالند را می پذیرد اما اضافه می‌کند که برای این‌که یک استدلال تبیین (آرمانی قابل پذیرش) به حساب آید باید به «ذخیرة تبیینی» تعلق داشته باشد، یعنی جزیی از یک تصویر نظام‌مند از عالم باشد. مسأله دیگری که مطرح است این است که اگر هم رویدادهای طبیعی و هم افعال انسانی موضوع تبیین واقع می‌شوند آیا نوع تبیینی که برای آن‌ها ارایه می‌شود یکسان است، و آیا می‌توان نظریة واحدی صورت بندی کرد که بر هر دو آن‌ها صادق باشد. 6- stipulation, stipulative definition 7- همپل اذعان می‌کند که «طرح الگوهای قانون فراگیر تبیین علی به معنای انکار این امر نیست که بافت و زمینه‌های دیگری نیز وجود دارند که ما در آن‌ها از تبیین سخن می‌گوییم وی به دو طریق دامنة تبیین‌هایی را که در جستجوی ارایه تحلیلی دربارة آن‌هاست محدود می‌کند. 36- وسلی سمن و فیلیپ کیچر در نقد و بررسی‌ای که از مقالة [The pragmatics of Explanation] ون فراسن به عمل آورده‌اند هم عنوان و هم دیدگاه‌های وی را دارای ابهام می‌دانند و به منظور روشن ساختن آن بین نظریة کاربردشناسی تبیین و نظریة عمل گرایانه تبیین فرق می‌نهند و خاطرنشان می‌سازند که ون فراسن بهترین نظریة کاربردشناسی تبیین را تا این زمان ارایه کرده است اما نظریة عمل گرایانه وی با مشکلات جدی مواجه است (29، صص: 178-190)."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.