Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی زبان قرآن در آیات متشابه

نویسنده:

ISC (14 صفحه - از 5 تا 18)

کلیدواژه ها : محکم ،متشابه ،تشبیه ،تاویل ،تمثیل ،نمادین ،احساسات ،شعار ،اساطیر و احوال

کلید واژه های ماشینی : زبان قرآن در آیات متشابه ،متشابهات ،قرآن ،تأویل ،زبان ،دین ،زبان دین ،خدا ،متکلمان ،خداوند ،صفات ،اشاعره ،ظاهر ،تشبیه ،محکم ،عقل ،گزاره‌های دینی ،کلام ،حمل ،تعطیل ،انسان ،فهم ،زبان دین رایرشناختاری ،ترازو ،مصادیق ،علم ،چراغ‌های ،زبان دین و زبان قرآن ،زبان دین ـ شناختاریاست ،عام

این نوشتار بیانگر یکی از دغدغه‌های مهمی‌است که خاطر متکلمان و فلاسفهاسلامی را به خود مشغول داشته‌است. گروهی از اندیشمندان اسلامی در موردفات خبری خداوند و حتی سایر گزاره‌های دینی، ظواهر کلام را معتبر دانستندو گروهی به تأویل روی آوردند. برخی از اینان بدون هیچ پروایی زبان دین رایرشناختاری دانسته‌اند. در غرب نیز متکلمان به دو گروه تقسیم شده‌اند. برخیاز آنها زبان دین را شناختاری و برخی غیرشناختاری خوانده‌اند و برخی بهتفصیل قائل شده‌اند. گروهی زبان دین را شناختاری و تمثیل دانستند و گروهییرشناختاری و نمادین یا زبان ابراز احساسات یا زبان شعاری و یا زبان اساطیریشناختند؛ اما حقیقت آن است که زبان قرآن ـ و به طور کلی زبان دین ـ شناختاریاست.

خلاصه ماشینی:

"بنا بر این بر معنای ظاهری خود حمل نمی‌شوند و علم به معانی آنها، در عین ایمان به حقیقت آنها، به خداوند متعال واگذار می‌شود، تا بر بهترین وجه قرائت که وقفبر «الا الله‌» در آیه وما یعلم تأویله إلا الله(آل‌عمران، آیه7)است، مطابقت کند، (1) یا اینکهآنها را باید به گونه‌ای تأویل برد که با ادله مذکور در کتب تفسیر و حدیث، موافق و بر طبقهمان معنای محکم‌تری باشد که مقتضای عطف در آیه إلا الله والراسخون فیالعلم(آل‌عمران، آیه7) است(تفتازانی، شرح المقاصد، ج4، ص50). البته ذهن بشر همواره به مصداق‌های محسوس که با آنها آشنا و مأنوساست، توجه پیدا می‌کند؛ اما اگر خود را از قید مصادیق محسوس آزاد کند و بکوشد که بهمفاهیم عام و اولیه برسد؛ هرگز به خطای مجسمه و مشبهه و نفی‌کنندگان صفات و اثباتنندگان احوال و تأویل‌های غیر عقلی و غیر شرعی گرفتار نمی‌شود؛ بلکه می‌کوشد کهبه معنای عام و اولی برسد و همان کاری را کند که تأویل مورد قبول عقل و شرع و به قولاغب اصفهانی، ارجاع به اصل نامیده می‌شود. اگر انسان به چنین مرحله‌ای رسیده باشد که مفاهیم عام و اصیل را از مصادیقملموس و مأنوس جدا کند و الفاظی ـ که در کتاب و سنت در باره خدا و برزخ و معاد وآخرت و بهشت و جهنم و سماوات و عرش و لوح و قلم و کتاب و ام الکتاب و فرشته ووحی و نزول و صعود و معراج و عروج و عالم ذره و جز آنها ـ رسیده‌است، بر معانیاولی و عام و اصیل حمل کند، می‌تواند به تأویل معقول و مشروع روی آورد و اگر به چنینمرحله‌ای نرسیده‌است، وظیفه‌اش این نیست که خود را در دام تأویل ناروا و تشبیه گرفتارازد؛ بلکه باید توقف کند و علم آن را به اهلش واگذارد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.