Skip to main content
فهرست مقالات

به مرزی که آن جا «دژ بهمن» است

نویسنده:

کلید واژه های ماشینی : دژ ،بهمن ،شاهنامه ،دژ بهمن ،داستان دژ بهمن شاهنامه ،کیخسرو ،برهمن ،داستان ،روایت ،بندهش ،توس ،واژه‌ی ،ترکیب نام دژ داستان ،پهلوان ،بت‌خانه ،اهریمنی ،ایران ،زرتشتی ،روایت بندهش و داستان شاهنامه ،پادشاهی ،ترکیب نام داستان شاهنامه ،بتکده ،فرهنگ ،بهمن دژ ،کوه ،اوستایی ،بهار ،ترکیب ،متن ،داستان شاهنامه

خلاصه ماشینی:

"معنای ذکر شده برای این واژه در برهان قاطع است و اگر«بهمن»را کوتاه شده‌ی آن بدانیم، معنای«بت پرستش»شاهد شاهنامه‌ای دارد: 1-دگرباره مهمان دشمن شدی‌ صنم بودی اکنون برهمن شدی (2/154/429) 2-که بی‌تیغ تو تاج روشن مباد چنین باد و بی‌بت برهمن مباد (4/22/231) 3-ستایش‌کنان پیش بیژن شدند چو پیش بت چین برهمن شدند (خالقی،4/53/825) 4-که ما را به هر جای دشمن نماند به بت‌خانه‌ها در،برهمن شدند (6/261/723) 5-بیامد بر پادشاه چنگ زن‌ خرامان بسان بت برهمن (7/352/821) در سخن دیگر پارسی‌گویان نیز«برهمن»به معنی(بت‌پرست)استفاده شده است: بهار چین‌کن از آن روز بزم خانه‌ی خویش‌ اگرچه خانه‌ی تو نو بهار برهمن است (رودکی) چو بردارد ز پیش روی او ثان‌ حجاب ماردی دست برهمن (منوچهری) آن‌که اندر زیر تاج گوهر و دیبای شعر چون نگار آزراست و چون بهار برهمن (منوچهری) شاد باش ای مهتری کز بهر چشم زخم بد خرقه دربازد فقیر و بت بسوزد برهمن (سنایی) بت نشسته در میان پیرهنت‌ تو همی لعنت کنی بر برهمن (ناصر خسرو) چون برهمن بدید رخ خوبت ای صنم‌ زنار را گسست و لگد زد به روی لات (امیر خسرو) برای استوار داشت پیشنهاد«دژ برهمن-بتکده»جز از جایگاه دیوان و کژدینان‌ بودن این دژ در شاهنامه،این موارد و قراین را نیز می‌توان بیان کرد:(1)شهر درون دژ پس از نابودی افسون‌های اهریمنی و طلسم‌های جادودیی به فراخی و زیبایی توصیف می‌شود: یکی شهر دید اندر آن دژ فراخ‌ پر از باغ و میدان و ایوان و کاخ (3/246/3731) از جانب دیگر در شاهنامه«بتکده»مشبه‌به آراستگی و فریبایی است و این،نشانه‌ای است‌ برگرفته از خود متن برای«بت‌خانه بودن»جایگاه درون دژی که به نام(برهمن-بت‌پرست) خوانده می‌شود: همه شهر گویی مگر بتکده است‌ ز دیبای چین بر گل آذین زده است (2/85/185) همی بینم این دشت آراسته‌ چو بت‌خانه‌ی چین پر از خواسته (5/20/212) (2)در متن‌های پهلوی بندهش،دینکرت و مینوی خرد نخستین کار نمایان کیخسرو ویران‌ کردن بت‌خانه‌ای در کنار دریاچه‌ی چیچست و برآوردن آتشگاه«آذرگشسپ»به جای آن است، گزارش بندهش ایرانی،در این‌باره چنین است:«آذرگشنسپ تا پادشایی کیخسرو بدان آیین‌ پاسبانی جهان می‌کرد چون کیخسرو بتکده‌ی(کنار دریای چیچست)را همی کند بر یال اسب‌ (کیخسرو)نشست و تیرگی و تاریکی را از میان برد و(جهان)را روشن بکرد تا بتکده ویران شد به همان جای برفراز اسنوند(کوه)آتشگاهی نشانده شد بدان سبب آن را گشنسپ خوانند که بر یال اسب نشانده شد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.