Skip to main content
فهرست مقالات

مقالات: تاملی در مبانی نظری هنر و زیبایی: حقیقت و نسبت آن با هنر

نویسنده:

کلید واژه های ماشینی : هنر، خیال، حقیقت، حس، قلب، افلاطون، نفس، ظهور، ادراک، عقل، تجلی، استتیک، قوهء خیال، روحانی، حس مشترک، وهم، مبانی نظری هنر، باطنی، معانی، نفس انسانی، خیال و صور خیالی، تفکر، ادراک وهمی و ادراک عقلی، امر محسوس، شأن قوهء خیال، قوای ظاهری و قوای باطنی، اسلامی، عالم معانی، مبادی عالیه، قوای مدرکهء نفس انسانی

خلاصه ماشینی: "دربارهء این خیال است که مولانا جلال الدین رومی می‌گوید: هرکسی شد بر خیالی ریش گاو گشته بر سودای گنجی کنجکاو از خیالی گشته شخصی پرشکوه‌ روی آورده به معدن‌ها و کوه‌ و ز خیالی آن دگر با جهد مر رو نهاده سوی دریا بهر در وان دگر بهر ترهب در کنشت‌ وان یکی بهر حریصی سوی کشت از خیال آن رهزن رسته شده‌ وز خیال این مرهم خسته شده‌ در پری خوانی یکی دل کرده گم‌ بر نجوم آن دیگری بنهاده سم‌ آن یکی در کشتی از بهر رباح‌ وان یکی با فسق و دیگر با صلاح‌ این روش‌ها مختلف بیند برون‌ زان خیالات ملون زاندرون‌ این در آن حیران شده کان برچی است‌ هر چشنده،آن دگر را نافی است‌ آن خیالات ارنبد نامؤتلف‌ چون ز بیرون شد زوش‌ها مختلف‌ قبلهء جان را چو پنهان کرده‌اند هرکسی رو جانبی آورده‌اند در این خصوص مجدودین آدم سنائی غزنوی در کتاب«حدیقة الحقیقه»می‌نویسد: عالم طبع و وهم و حس و خیال‌ همه بازیچه‌اند و ما اطفال‌ غازیان طفل خویش را پیوست‌ تیغ چوبین از آن دهند به دست‌ تا چو آن طفل مرد کار شود تیف چو بینش ذوالفقار شود اما در آن خیال که راجعه به قلب است،از آن جهت‌ که از امور دانی و این جهانی انصراف جسته،عوالم‌ طولی تجلیات حقیقت در ظهور خواند بود و بسته به‌ مرتبت سیر،شاهد ازلی برقع از رخسار بر خواهد گرفت. و مگر در هنرهای جدید و در سبک‌های هنری جدید،از رئالیسم و ناتورالیسم گرفته تا اکسپرسیونیسم و سمبولیزم و هنرهای‌ آبستره،این واقعیت اتفاق نیفتاده و ما با غلبهء سانتی‌ مانتالیزم و اصالت احساسات و انفعالات و تأثرات‌ نفسانی،که در مآل راجع به امور محسوس و داثر و فانی‌ و منقطع و منعزل از مبادی عالیه است،روبرو نیستیم؟ اما قول به اینکه افلاطون در عدم اعتناء و توجه به‌ استتیک محق بوده است،بهیچوجه بدان معنا نیست‌ که تفکر او مثبت و مؤید«خیال راجعه به مبادی‌ عالیهء نوریه»،یعنی خیال ناظر به حقیقت قلب بوده‌ باشد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.