Skip to main content
فهرست مقالات

تفسیر ظاهری و باطنی از نگاه ملاصدرا

نویسنده:

ISC (10 صفحه - از 19 تا 28)

کلیدواژه ها :

تفسیر ملاصدرا ،تفسیر عرفانی ،ظاهر و باطن ،حقیقت و مجاز

کلید واژه های ماشینی : قرآن، تفسیر، مفسران، ملاصدرا، باطن، صدر المتألهین، حقیقت، تفسیر ظاهری و باطنی، مفسران ظاهرگرا، صدرالمتألهین

صدر المتألهین با تقسیم مفسران به مفسران ظاهرگرا و مفسران حقیقت‌گرا بر این نظر است که مفسران ظاهرگرا بر اثر اکتفا به علوم ظاهر و غفلت از علوم باطن و عرفان نمی‌توانند، حقایق قرآن را درک کنند؛ از این رو آیات قرآن را بر مجاز حمل کرده، منکر حقایق قرآن می‌شوند؛ اما مفسران حقیقت گرا بر کسب طهارت نفس و تحصیل علوم باطن و عرفان می‌توانند حقایق قرآن را درک کنند؛ به همین رو آیات قرآن را بر معانی حقیقی‌اشان حمل می‌کنند. در این مقاله تلاش بر این است که این مجمل با ذکر شواهدی از بیانات ملاصدرا تفصیل داده شود.

خلاصه ماشینی:

"او در ذیل آیه مثل الذین حملوا التوراة ثم لم یحملوها کمثل الحمار یحمل أسفارا (1) (جمعه، آیه 5)، چنین آورده است: هرکس که به ظاهر عربیت اکتفا کند و به مجرد نقل کتب و حمل نگاشته‌ها به تفسیر قرآن مبادرت ورزد، بی‌آن‌که به عالم انوار و فهم اسرار و پیراسته ساختن باطن از امیال دنیوی و آزادساختن دل از حجاب این آثار نایل آید، شایسته این تمثیل قرآنی‌است؛ زیرا آگاهی از علوم عربی و نقل آرای مفسران در ترجمه الفاظ آیات، ______________________________ 1 . حروف مقطعه و مفسران قشرگر صدرالمتألهین در تفسیر آیه «الم» در آغاز سوره بقره، نخست ده دیدگاه رایج میان مفسران نظیر زمخشری و بیضاوی را در تبیین حقیقت حروف مقطعه ذکر می‌کند؛ آنگاه چنین می‌گوید: «این‌ها مطالبی است که علمای زبان در این زمینه گفته‌اند؛ اما آنان که درجه‌شان از این مرتبه بالاتر است، در تفسیر این حروف بر دو گونه نظر داده‌اند... (صدر المتألهین، ج7، ص13) او در ادامه می‌گوید: زمخشری آیه لیس لوقعتها کاذبة (2) (واقعه، آیه 2) را به این معنا دانسته‌است که در قیامت هیچ‌کس نمی‌تواند دروغ بگوید و همه مؤمن، صادق و مصدق اند(همان، ص15)؛ آنگاه در نقد این تفسیر چنین آورده است: «باور این‌که در قیامت هر انسانی مؤمن، صادق و مصدق است، گفتار کسی است که در ادراک معارف ایمانی فاقد بصیرت است و تنها از ظواهر منقولات و آنچه رایج و مشهور است، آگاهی دارد..."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.