Skip to main content
فهرست مقالات

ساختارهای چندوجهی قرآن از منظر علامه طباطبایی

نویسنده:

ISC (15 صفحه - از 29 تا 43)

کلیدواژه ها :

قرآن کریم ،روایات تفسیری ،ساختارهای چندوجهی ،عام وخاص ،مطلق و مفید ،ناسخ و منسوخ

کلید واژه های ماشینی : قرآن، تفسیر، روایات، وجه، علامه طباطبائی، ساختارهای، خدا، تفسیر قرآن، ساختارهای چندوجهی قرآن، تأویل

علامه طباطبائی، با نگرشی روش شناختی به روایات تفسیری اهل بیت(ع) در جست و جوی جلوه‌های ویژه قرآن و ابعاد ژرف بیانات قرآنی است. ایشان در المیزان در لابلای مطالب تفسیری، اشارات کوتاهی به قاعده تفسیری خاصی نموده است که به نگاه ویژه اهل بیت(ع) به آیات مستند است. از این قاعده می‌توان با عنوان «ساختارهای چند وجهی قرآن» یاد کرد. این عنوان ناظر به بخش‌هایی است که می‌تواند در عین روال یک سویه و بسیط، در ترکیب‌ها و پیوندهای متنوع، معانی و پیام‌های گوناگونی را افاده کند. در این مقاله این قاعده شرح و بسط لازم داده خواهد شد.

خلاصه ماشینی: "روشن است که بر حسب قواعد عمومی و اصول عقلایی مفاهمه، در صورت تقیید اطلاق و تخصیص عام مفاد کلام صرفا بر همان مفاد مقید و خاص حمل می‌شود و عام و مطلق از افاده حکمی معتبر، مستقل از خاص و قید خالی خواهد بود؛ اما بر اساس بیان مزبور باید گفت: در زبان قرآن این ویژگی یافت می‌شود که عام و مطلق بدون لحاظ خاص و قید نیز مفید حکمی است که معمولا در روایات، از بیان عام و مطلق قرآنی حکمی غیر الزامی نظیر استحباب و کراهت و از بیان خاص و مقید حکمی الزامی مثل وجوب و حرمت استفاده شده است. بر اساس این تبیین، آیات مورد بحث و تفسیر آن، با ساختارهای چند وجهی و صور متفاوت ترکیبی در آیات ارتباطی نخواهد داشت؛ اما می‌توان تبیین نخست را در مقابل، تقویت نمود؛ چرا که هر چند «ماده ولایت» بار معنایی گسترده‌ای دارد و مراتب مختلف پیوند و ارتباط را می‌سازد، اما وصف «اولیاء الله‌» معمولا در فرهنگ دینی ناظر به مؤمنان خاص و مقرب الهی است که دیدن آنان یادآور خداست و درباره عموم مؤمنان کمتر استعمال می‌شود. به نظر می‌رسد، صرف نظر از رأی ظاهرگرایانه‌ای که با فرض استینافی بودن «واو»، دانش تأویل را به معنای فهم ابعاد ژرف و باطنی قرآن، غیر قابل دستیابی شمرده است، با توجه به معنای «تأویل» و علم بدان و معنای «راسخان در علم» می‌توان گفت: ظاهر آیه هر دو وجه را برمی‌تابد و دو وجه مزبور رویاروی یکدیگر نیست؛ بلکه مقتضای چینش و نظم ویژه و حکیمانه‌ای است که در ساختار آیه لحاظ شده است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.