Skip to main content
فهرست مقالات

سرمقاله: مرزهای اندیشه و خیال

نویسنده:

کلید واژه های ماشینی : خیال، عقل، عقلانیت، اندیشه، رؤیا، زردشت، معرفت، تخیل، اروپا، فرهنگ

خلاصه ماشینی:

"از این تأمل این‌گونه نتیجه‌گیری می‌شود که مرزهای اندیشه و خیال و حقیقت و رؤیا در متون دینی و ادبی ما از قدیم تاکنون محو و ناپیدا بوده است و طبیعی به نظر می‌رسد که‌ فضای معرفتی ذهن‌های ما نیز همین خصوصیت را دارا باشد. از این توضیح دایرة المعارفی درمی‌یابیم که در علم و فلسفهء قدیم که ویژهء ایران نیز نبوده، عقل انسانی،بارقه‌ای از بسیط عقل الهی است که در کالبد انسان جاگیر شده و با استعانت و یاری جستن از مبدأ خود عمل می‌کند. برای آنکه فرق قضاوت ایرانی و فرنگی را در مورد دیوانگی و سبک مغزی،روشن کنم، گزارش بسیار کوتاهی از تحقیق جانانهء میشل فوکو در این خصوص ارائه می‌دهم: فوکو نشان می‌دهد که در اواخر قرون وسطی،اضطرابی فرهنگی بر اروپا استیلا یافت که تا حدی معمول تأثیرات ثنوی‌اندیشی و سیاه و سفید دیدن موضوعات است که شاید میراث‌ فرهنگ ایرانی باشد که بر مشرق زمین مسلمان در آن روزگار،سلطه داشت. و ما این غریزه را عقل گوییم به شرط آنکه عقلی که به‌ وسیلهء آن طرق مجادله و مناظره دریافته شود،مفهوم نگردد زیرا معنی عقل بیشتر در این باب‌ شهرت یافته و بدین سبب است که پاره‌ای از صوفیه آن را نکوهش کرده‌اند»6و باز در همان‌ کتاب از توضیح اینکه چرا قلب چنان قابلیت معرفتی والایی دارد،اظهار عجز می‌کند و آن‌ را به اسرار و عجایب قلب نسبت می‌دهد و متذکر می‌شود که«حقیقت و صورت عالم برای قلب،گاه از راه حواس حاصل شود و گاه از لوح محفوظ»و منظورش از لوح محفوظ،عالم‌ ملکوت است که شباهت تام به عالم مثالی افلاتون دارد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.