Skip to main content
فهرست مقالات

نگاهی به سرگشتگی حافظ

نویسنده:

کلید واژه های ماشینی : حافظ، سرگشتگی، سرگشتگی حافظ، هنر، تخیل، رندی، عقل، عشق، شاعر، کشتی

خلاصه ماشینی:

"حالت‌ سرگشتگی در بسیاری از غزل‌های حافظ بازتاب یافته است،به طوری که در چند مورد محدود به‌طور مستقیم و آشکارا به آن اشاره شده و در غالب موارد به‌طور غیرمستقیم و بدون توسل به‌ واژه‌ای آشکار،این حالت را ابراز می‌دارد: در کارخانه‌ای که ره عقل و فضل نیست‌ و هم ضعیف رأی فضولی چرا کند؟ به نظر می‌رسد،سرگشتگی حافظ هم فلسفی و هستی شناسانه است و هم از شناخت‌شناسی‌ او نسبت به شرایط اجتماعی-تاریخی موجود در زمان خودش ریشه می‌گیرد. سبب مپرس که چرخ ازچه سفله‌پرور شد که کام‌بخشی او را بهانه بی‌سببی است مشاهده می‌کنیم که حافظ تاثیر از ابن عربی را با خود دارد،ولی چون رفتار ریا-کارانهء صوفیانی‌ را دیده بود که گربه آنها هم نماز می‌خواند!و امیز مبارز الدین محتسب و میگسار و ستمگر را دیده،اگر هم دلی با عرفان داشته از تصوف فاصله گرفته‌ است(نمودی از سرگشتگی)سیر و سلوک عرفانی،برای‌ باورمندان آن،مفری سودمند برای رهایی از سرگشتگی‌ است،ولی حافظی که می‌خواهد سقف فلک را بشکافد و طرحی نو دراندازد سیر و سلوک عرفانی هم-حد اقل‌ بامشاهدهء صوفان و زاهدان ریاکار-حیرت و سرگشتگی‌ او را التیام نبخشیده است. می‌خور که رند و حافظ و صوفی و محتسب‌ چون نیک بنگری همه تزویر می‌کنند (به تصویر صفحه مراجعه شود) به نظر می‌رسد درعین‌حالی که رویکرد سوم با افق اندیشگی حافظ بیشتر همخوانی دارد،ولی‌ تردیدی نیست که حافظ از ابن عربی،و سایر عرفا و اندیشمندان پیش‌از خود بسیار متاثر بوده، اما درعین‌حال دنباله‌رو هیچ‌کس نبوده است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.