Skip to main content
فهرست مقالات

عقل و علم از منظر میرزامهدی اصفهانی

نویسنده:

(22 صفحه - از 123 تا 144)

کلیدواژه ها :

عقل ،علم ،وجدان ،میرزا مهدی اصفهانی

کلید واژه های ماشینی : عقل، اصفهانی، نور، علم، ذات، وجدان، حسن و قبح، کشف، معارف، فعل

آیت الله میرزا محمد مهدی اصفهانی (1303-1365 قمری) بنیانگذار مکتب معارف خراسان است که به مکتب تفکیک شهرت یافته است. او از مشاهیر و شاگردان میرزای نایینی بوده است. وی صاحب اندیشه­هایی ویژه در فهم روایات معصومین (ع) است و از برجسته­ترین منتقدان فلسفه و عرفان اسلامی است. از جمله کوشش­های علمی و فکری اواین است که معنای علم و عقل و جایگاه رفیع آنها در معارف شیعی را باز شناسد. وی علم و عقل را دو نور ظاهر بالذات و مظهر غیر دانسته که می­توانند حیث واقعیت اشیا را بنمایانند. این نوشتار گزارشی است از دیدگاه­های میرزا در این زمینه.

خلاصه ماشینی: "(اصفهانی،1405الف،64و65) پس به طور خلاصه باید گفت که یک اصل مهم از نظر نگارنده در روش­شناسی معارف خاصه در بحث شناخت (عقل، علم و معرفت خدا) که اصلی‌ترین محل اختلاف معارف با علوم بشری است، توجه به شیوه و طریق شناخت انوار قدسیه و البته در گام بالاتر معرفت خدا (که در این مقام به هیچ وجه بدان پرداخته نمی‌شود، چراکه احتیاج به مبانی مبسوط­تری دارد) است که در آن تعبیر به تذکر به انوار و وجدان آنها شده است و منظور او از وجدان با توجه به فضای گفتگوی او (یعنی مخالفت با علوم بشری در فلسفه وعرفان) و همچنین توجه به لغت­شناسی که وجدان را یافتن و رسیدن تعبیر می‌کند و نظر به سیر آرای او (یعنی عدم طرح گسترده و دقیق مبانی معرفت­شناسی در ابتدا و طرح آهسته آن به تدریج و تغییر در پاره‌ای از آرا) چیزی جز شناخت یک حقیقت (اینجا حقیقت نورانی الذات مد نظر است) به خودش و بدون وساطت امر دیگری و دیدار آن، به نحوی که با سایر دیدارها متفاوت باشد و معنای علم حضوری و یا علم حصولی ندهد و در پی تذکر و توجه دادن مذکری به هنگام دیدار حقایقی که به وسیله آن روشن می‌شود (مثلا حسن و قبح افعال) به خود آن حقیقت و معاینه آن، نیست."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.