Skip to main content
فهرست مقالات

رابطه حق و عدالت

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (20 صفحه - از 91 تا 110)

کلیدواژه ها :

خیر ،عدالت اجتماعی ،عدالت ،حق ،عدالت حقوقی ،شهودگرایی ،سازندگرایی

کلید واژه های ماشینی : عدالت، حق، میان حق و عدالت، اجتماعی، راولز، قوانین، مفهوم، خیر، روی­کرد، ارزش

پرسش از رابطة حق و عدالت، مجال مناسبی را برای بازنمود برخی از مهم‌ترین تقابل‌های فکری در زمینة ارزش‌های بنیادین سیاسی مثل عدالت، برابری، آزادی و حقوق بشر می تواند فراهم کند. با توجه به این‌که عده‌ای از اندیشه ورزان معاصر علاوه بر اختلاف در مبانی، تفاوت‌های روش‌شناسانه با هم دارند لازم است میان حق و عدالت در سطوح و لایه‌های معرفتی متعددی نسبت‌سنجی شود. این نوشتار به اختصار با ذکر برخی از نمونه‌های بااهمیت‌تر به این مهم می‌پردازد و مدخلی را برای ورود به فضای امروزی بحث در اختیار خوانندة فارسی زبان قرار می دهد.

خلاصه ماشینی: "اگر عدالت را بر محور استحقاق‌ها و شایستگی‌های فردی تعریف کنیم و وظیفه‌مندی خود را به آن ناشی از ضرورت برخاسته از شئون فردی بدانیم، ممکن است عدالت در روی­کرد حقوقی خلاصه شود و براساس اصول و موازین پایه مربوط به حقوق فردی تبیین شود؛ در حالی‌که در رویکرد اقتصادی و اجتماعی براساس غایات و مطلوبیت وضع نهایی توزیع ثروت در جامعه و خیلی اوقات با نگاه جمع‌گرایانه ارزیابی صورت می‌گیرد. او به مکتب فایده‌گرایی بنتام و میل که حداکثرسازی همه خیر و خوشی ها را برای بیشترین افراد در جامعه معیار ارزش اخلاقی و عدالت مدنظر قرار داده انتقاد می‌کند و بایسته نپرداختن به چگونگی توزیع خیر و رضایت مندی میان افراد را در این مکتب، دلیل بر نقد خود می داند؛ ممکن است کسب خیر بیشتر برای عدة کثیر به قیمت نقض آزادی و حقوق عده‌ای معدود تمام شود. با وجود این، همان­ گونه که پیش تر دربارة هیوم اشاره شد، باید توجه کرد او نه آن که براساس روندی عقلانی ابتدا حقوق فردی را شناسایی و اثبات کند و بعد عدالت را براساس آن تعریف نماید، بلکه به واسطة مسدود بودن باب معرفت به ارزش­ها و شکاکیت معرفت­شناسانه و نفی اعتبار هر منبع پیشین، به ناچار به تکثر روی می­آورد و عدالت را ظرفی خالی می پندارد که محتوای آن­را برآیند اتفاقی تضارب آرای میان صاحبان حق دارای ادعاهایی با اعتبار مساوی تعیین می­کند و هیچ ارزش واقعی و نفس­الامری ندارد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.