Skip to main content
فهرست مقالات

دامپینگ در جهان: چگونه سیاست های اتحادیه اروپا در مورد شکر به کشورهای فقیر لطمه می زند

نویسنده: ؛

مترجم: ؛

مرداد و شهریور 1383 - شماره 7 علمی-ترویجی (4 صفحه - از 136 تا 139)

کلید واژه های ماشینی : اتحادیه اروپا ،کاهش سهمیه تولید کشورهای اتحادیه ،کشورهای در حال توسعه ،اروپا در مورد شکر ،سیاست مشترک کشاورزی ،دامپینگ ،سیاست مشترک کشاورزی اتحادیه ،رژیم شکر اتحادیه اروپا ،یارانه‌های صادراتی ،شکر اتحادیه اروپا ،یورو ،رژیم شکر در سیاست ،کشورهای فقیر ،فقیر ،سهمیه‌های تولید در اتحادیه ،کاهش سهمیه تولید ،رژیم شکر ،شکر در سیاست مشترک ،کشاورزی اتحادیه اروپا ،آفریقا ،بازار اتحادیه اروپا ،کشورهای اتحادیه اروپا ،کاهش قیمت‌ها در اروپا ،بازار جهانی ،کشورهای اتحادیه اروپا محدود ،صنایع تبدیلی شکر ،دامپینگ شکر ،سیاست‌های اتحادیه اروپا ،بازار اروپا ،کاهش قیمت

لحاظ علمی،این امر به معنی اتخاذ رژیم بدون صادرات یعنی توقف‌ صادرات شکر است و این به نوبه خود به کاهش سهمیه تولید کشورهای‌ اتحادیه اروپا منجر می‌شود. -دوم،دسترسی فقیرترین کشورها به بازار اروپا افزایش یابد. کشورهای کمتر توسعه یافته نشان داده‌اند که حفظ سهمیه صادرات‌ به اتحادیه اروپا به قیمت‌های مناسب و قابل پیش‌بینی را ترجیح‌ می‌دهند.اگر این گزینه اتخاذ شود،سهمیه‌های تخصیص یافته باید با ظرفیت تولید کشورها هماهنگی داشته باشد. -سوم،منافع کشورهای عضو گروه آفریقا،کارائیب و اقیانوس آرام‌ حفظ شود.باور عمومی بر این است که اصلاحات در رژیم شکر باعث‌ کاهش قیمت تضمینی شکر در اتحادیه اروپا خواهد شد.البته‌ تولیدکنندگان بزرگ اروپایی در مقابل آن از حمایت‌های فراوانی‌ برخوردار خواهند شد.اما باید توجه داشت که با کاهش قیمت‌ها در اروپا،صادرکنندگان از کشورهای گروه آفریقا،کارائیب و اقیانوس‌ آرام نیز قیمت‌های پایین‌تری دریافت خواهند کرد.این مساله برای‌ بسیاری از کشورهای یاد شده تهدیدی جدی به شمار می‌آید.برخی از این کشورها با هزینه‌های سنگین ناشی از تعدیل قیمت‌ها و جابجایی‌های اجتماعی و اقتصادی روبرو خواهند شد.به این‌ منظور،لازم است اتحادیه اروپا کمک‌های سخاوتمندانه و به موقعی را در اختیار کشورهای فوق بگذارد. -در نهایت،لازم است رژیم شکر با جهت‌گیری‌های افکار عمومی‌ در اروپا هماهنگ شود.به عبارت دیگر باید ظرفیت‌های کشاورزان‌ خانوادگی در اروپا که در مقیاس کوچک فعالیت می‌کنند،تقویت شود تا بتوانند در ایجاد نظام کشاورزی پایدار از لحاظ اجتماعی و زیست‌ محیطی نقش عمده‌تری ایفا کنند. البته همواره این خطر وجود دارد که گروه‌های دارای منافع و شرکت‌های بزرگ مسیر گفت‌وگوها در مورد اصلاح سیاست مشترک‌ کشاورزی را به نفع خود منحرف کنند و برای استمرار برخورداری از سود یارانه‌ای،منافع عمومی را زیر پا نهند.شرکت‌های فرآوری شکر و انجمن‌های کشاورزان بزرگ اخیرا لابی‌های گسترده‌ای را در سراسر اروپا برای حفظ وضعیت موجود به راه انداخته‌اند.انگلستان یکی از کانون‌های عمده این لابی‌ها به شمار می‌آید.شرکت بریتیش شوگر و اتحادیه ملی کشاورزان سعی دارند در زیر لوای شعارهای عامه‌پسندی‌ مانند«شکرمان را حفظ کنید»،افکار عمومی را بر علیه اصلاحات‌ برانگیزند.این تلاش براساس ادعاهای نادرست و در جهت منافع‌ عده‌ای محدود می‌باشد. در مقاله حاضر الگویی برای اصلاحات اساسی در سیاست‌های‌ اتحادیه اروپا در ارتباط با شکر ارایه شده است.مقاله با طرح دیدگاه‌ عملگرایانه یا پراگماتیسم به جای بنیادگرایی بازاری وارد بحث می‌شود. زیرا طرفداران آزادسازی کامل وگذار به قیمت‌های بازار جهانی دو مساله‌ اصلی را نادیده می‌گیرند.نخست این‌که با در نظر گرفتن عدم پذیرش‌ سیاسی،اتخاذ هرگونه روند کاهش قیمت‌ها که به حذف صادرات ما زاد شکر اتحادیه اروپا منجر شود،غیرمتحمل است(به ویژه وقتی در نظر داشته باشیم که پیشنهاد کاهش قیمت معمولا با کمک‌های مستقیم و غیر مستقیم برای جبران خسارت شرکت‌ها و کشاورزان بزرگ همراه‌ است). 2Lدوم این‌که،کاهش شدید قیمت‌ها در اتحادیه اروپا شدیدا به زیان‌ کشورهای گروه آفریقا،کارائیب و اقیانوس آرام(که با قیمت‌های تضمینی‌ اتحادیه اروپا وابستگی دارند)است.همچنین،در خود اروپا نیز کشاورزان‌ کوچک و خرده‌پا نیز لطمه می‌بینند. در گزینه پیشنهادی ما برای اصلاحات،این اصل که قمیت‌ها در فرایند اصلاحات کاهش یابند پذیرفته می‌شود،اما از طرف دیگر بر تعدیل‌های اساسی از طریق کاهش سهمیه تولید کشورهای عضو اتحادیه اروپا و افزایش دسترسی کشورهای کمتر توسعه یافته به بازار این‌ اتحادیه تاکید دارد.در این راستا،چهار اقدام اساسی را به شرح ذیل‌ پیشنهاد می‌کنیم: کاهش حدود 5/2 میلیون تن(معادل یک سوم)از سهمیه‌های تولید در اتحادیه اروپا به منظور توقف هرگونه صادرات شکر از این اتحادیه، افزایش واردات آن از کشورهای کمتر توسعه یافته،و هماهنگ کردن‌ تولید با مصرف داخلی.این کاهش می‌تواند در دو مرحله صورت گیرد: -مرحله اول:اعمال ممنوعیت فوری بر صادرات غیرسهمیه‌ای‌ (2/7 میلیون تن)و کاهش سهمیه داخلی به میزان حدود 2/5 میلیون‌ تن. -مرحله دوم:کاهش تدریجی و پلکانی سهمیه‌ها در طول دوره‌ زمانی 2013-2006 به منظور ایجاد امکان برای واردات 2/7 میلیون‌ تن از کشورهای کمتر توسعه یافته در قیمت‌های نزدیک به بازار اتحادیه‌ اروپا. -خذف کلیه یارانه‌های صادراتی مستقیم و غیر مستقیم در کوتاه‌ مدت. -اجرای برنامه افزایش کمک‌ها و جبران خسارت صادرکنندگان در کشورهای گروه آفریقا،کارائیب و اقیانوس آرام با تامین‌ هزینه‌های آن با انتقال 1/3 میلیارد یورو از محل یارانه‌های صادراتی،این‌ برنامه می‌تواند شامل تمهیداتی برای بازخرید سهمیه‌ها باشد یعنی‌ کشورهای فوق بتوانند سهمیه خود را در قبال تضمین استمرار کمک‌ها مجددا به کشورهای عضو اتحادیه اروپا واگذار کنند. -توزیع مجدد حمایت‌های پیش‌بینی شده در سیاست مشترک‌ کشاورزی به سمت کشاورزان خرده‌پا و بازرسی فعالیت‌های صنایع تبدیلی‌ در سطح اتحادیه اروپا توسط مقامات ملی نظارت بر رقابت‌های تجاری. مساله شکر شاید بیش از هر بخش دیگری گویای این واقعیت است‌ که اصلاحات در سیاست مشترک کشاورزی را نباید صرفا به عنوان امور داخلی اتحادیه اروپا تلقی کرد.موقعیت اتحادیه اروپا به عنوان‌ تولیدکننده،صادرکننده و واردکننده عمده به این معنی است که هر تصمیم‌گیری در بروکسل پیامدهای عمده‌ای نه تنها برای تعداد زیادی‌ از کشورهای فقیر،بلکه بر میلیون‌ها انسان فقیر ساکن در این کشورها دارد.به همین دلیل اتحادیه اروپا باید متناسب با قدرت بازار خود نشان‌ دهد که دارای حس مسؤولیت بین المللی می‌باشد.با سهمیه محدود،دسترسی ترجیحی دارند.این ترجیحات در قالب ابتکار عمل معروف به«همه چیز به جز اسلحه»1اعطا شده است.به موجب‌ این ابتکار عمل،اتحادیه اروپا متعهد شده است که از سال 2009 دسترسی‌ آزاد و بدون تعرفه را فراهم کند. اتحادیه اروپا دوست دارد ابتکار عمل«همه چیز به جز اسلحه»را به‌ عنوان مثالی از تعهد خود به توسعه مطرح کند و البته باید گفت که این‌ ابتکار عمل به برخی کشورها کمک کرده است.اما در مورد شکر نیز مانند سایر حوزه‌ها سخاوت اتحادیه اروپا حدومرزی دارد.چرا که در نهایت حق‌ دسترسی سایر کشورها به بازار اروپا به شدت محدود نگه داشته می‌شود تا منافع شرکت‌های تصفیه‌کننده شکر مانند بریتیش شورگر، بگین سی،سادزاکر و لابی‌کنندگان چغندرقند فراهم آید. در قالب موافقتنامه«همه چیز به جز اسلحه»،کشورهای کمتر توسعه یافته مجازند حد اکثر معادل 1 درصد شکر مصرفی اتحادیه اروپا، به این اتحادیه شکر صادر کنند.به عبارت دیگر،49 کشور که جزو فقیرترین کشورهای جهان هستند،حق دارند فقط معادل سه روز مصرف‌ یکی از ثروتمندترین مناطق جهان یعنی اروپا را تامین کنند. موزامبیک و اتیوپی که جزو فقیرترین کشورهای جهان هستند،حق‌ دارند در سال 2004 جمعا 25000 تن شکر به اروپا صادر کنند.این رقم‌ معادل تولید فقط پانزده مزرعه در نورفولک است.بنابراین می‌بینیم که‌ در انتخاب میان حمایت از مزارع بزرگ و صنایع تبدیلی در اروپا و کاهش‌ فقر در اروپا،دولت‌های اتحادیه اروپا تصمیم روشنی اتخاذ کرده‌اند. برآورده‌های ما از هزینه‌های محدود شدن بازار اتحادیه اروپا برای‌ اتیوپی،موزامبیک و مالاوی نشان می‌دهد که کل زیان وارده به این‌ کشورها از زمان تصویب موافقتنامه«همه چیز به جز اسلحه»در سال‌ 2001 به 238 میلیون دلار بالغ می‌شود.در سال 2004،زیان‌ها حدود 38 میلیون دلار برای موزامبیک و 32 میلیون دلار برای مالاوی پیش‌ 2Lبینی می‌شود.ارقام فوق حاکی از ناهماهنگی شرم‌آوری میان‌ کمک‌های اهدایی و سیاست‌های تجاری اتحادیه اروپا است.برای مثال‌ به ازای هر 3 دلار کمکی که به موزامبیک می‌شود،یک دلار در اثر محدود کردن بازار شکر از این کشور پس گرفته می‌شود! از دست دادن صادرات موجب تضعیف سرمایه‌گذاری و کاهش‌ فرصت‌ها برای متنوع‌سازی بازار و محصولات می‌شود.در کشورهای‌ مورد بحث،هزینه‌های فوق در مقایسه با ظرفیت مالی کشور رقم قابل‌ ملاحظه‌ای به شمار می‌آید: -در موزامبیک،زیان وارده در سال مالی جاری معادل کل‌ سرمایه‌گذاری دولت در بخش کشاورزی و توسعه روستایی است. -در اتیوپی،زیان وارده معادل کل هزینه ملی در طرح‌های مبارزه با ایدز می‌باشد. -در مالاوی،این زیان با کل بودجه ملی برای مراقبت‌های بهداشتی‌ پایه برابری می‌کند. زیان دیدگان نهایی از رژیم شکر در قالب سیاست مشترک کشاورزی‌ اتحادیه اروپا مردان،زنان و کودکان ساکن در فقیرترین کشورهای جهان‌ هستند.محدودیت‌های اعمال شده توسط اتحادیه اروپا واردات به‌ این اتحادیه به معنی افزایش آسیب‌پذیری،تشدید فقر،بدتر شدن‌ وضعیت خدمات بهداشتی و کاهش فرصت‌های آموزشی در فقیرترین‌ کشورها است.همین مطالب در مورد جمعیت روستایی کشورهایی مانند آمریکای لاتین و تایلند نیز صادق است.دامپینگ شکر توسط اتحادیه‌ اروپا بر دستمزدها در این کشورها تاثیر منفی می‌گذارد. اصلاحات در بخش شکر اتحادیه اروپا در چهار محور اصلی زیر صورت گیرد و: -اول،اتحادیه اروپا باید پرداخت یارانه‌های مستقیم و غیر مستقیم به‌ صادرات را متوقف کند و از ادامه دامپینگ شکر ما زاد جلوگیری شود.ازاصلاحات می‌توانست موجب سود میلیون‌ها نفر از افراد کشورهای فقیر باشد.در نظام کنونی روندی یک طرفه به سود اقلیتی ثروتمند در اروپا در پیش گرفته شده است. رژیم شکر در سیاست مشترک کشاورزی اتحادیه اروپا،وصله‌ای‌ ناجور در این مجموعه سیاست‌ها به شمار می‌رود.بخش شکر،که از اصلاحات پی‌درپی به عمل آمده در سیاست مشترک کشاورزی مصون‌ مانده،به یکی از تحریف شده‌ترین بازارها در کشاورزی اروپا تبدیل شده‌ است و در تنش‌های جهانی در مورد تجارت نیز موضوع داغ و جنجال‌برانگیزی به شمار می‌آید.بازنگری در حال انجام درباره‌ رژیم شکر در سیاست مشترک کشاورزی فرصت مناسبی برای حل این‌ مسائل به وجود آورده است.از دست دادن این فرصت برای اروپا ناگوار، برای کشورهای در حال توسعه ناگوارتر و برای آینده تجارت جهانی که‌ بر قواعد تجاری استوار است،بسیار مخاطره‌آمیز خواهد بود. رژیم شکر اتحادیه اروپا نظامی بسیار پیچیده است،اما دستاورد آن را می‌توان به سادگی در یک عبارت خلاصه کرد:در اتحادیه اروپا که یکی‌ از تولیدکنندگان با هزینه تولید بسیار بالا است،سالیانه نزدیک به 5 میلیون تن شکر ما زاد برای صادرات تولید می‌شود.این ما زاد از طریق‌ نظام پرداخت یارانه‌های صادراتی مستقیم و غیر مستقیم به خارج از اتحادیه دامپینگ می‌شود و در این فرایند بازار جهانی برای کشورهای در حال توسعه،که تولیدکنندگان کارآمدتری هستند،خراب می‌شود.در این‌ میان،وجود موانع تجاری سنگین باعث دور نگهداشتن بازار وادرات‌ اروپا از دسترسی کشورهای در حال توسعه شده است.بدین ترتیب، گذران زندگی و معاش کارگران و کشاورزان خرده‌پای کشورهای در حال‌ توسعه از سیاست دو لبه اتحادیه اروپا(یعنی صادرات یارانه‌ای به بازار جهانی از یک طرف و محدود کردن دسترسی به بازار اروپا)لطمه‌ می‌بیند. اتحادیه اروپا ادعا می‌کند که صادرات شکر از اروپا،غیریارانه‌ای‌ است.در سازمان تجارت جهانی هم که رژیم شکر اتحادیه اروپا با چالش‌ روبرو شده است.این اتحادیه براساس همین ادعا از سیاست‌های خود دفاع می‌کند.اما ادعای فوق بی‌اساس است.دفاع اتحادیه اروپا از وضعیت خود در سازمان تجارت جهانی در حقیقت براساس سفسطه‌ اقتصادی شکل گرفته است.در پس این پرده آماری که بروکسل بر روی‌ حقایق کشیده است،اروپا به عنوان عمده‌ترین مصرف‌کننده‌ یارانه‌ها و بزرگترین دامپینگ‌کننده،پنهان شده است.در حال حاضر اتحادیه اروپا به ازای صادرات هر یورو شکر،3/3 یورو یارانه می‌دهد. (به تصویر صفحه مراجعه شود) 2Lعلاوه بر سالیانه 1/3 میلیارد یورد یارانه صادراتی ثبت شده در بودجه‌ سالیانه اتحادیه اروپا،هر ساله 833 میلیون یورو یارانه پنهان نیز به‌ شکری که اسما به صورت غیریارانه‌ای صادرمی‌شود،یارانه تعلق‌ می‌گیرد.این یارانه‌های پنهان دامپینگی با مابه التفاوت هزینه تولید و قیمت صادراتی شکر برابر است. وجود یارانه‌های صادراتی سنگین و موانع تعرفه‌ای بالا یکی از پیامدهای اختلاف بین قیمت‌های تضمینی در اتحادیه اروپا و قیمت‌ جهانی است.قیمت‌های داخلی در سطح سه برابر قیمت جهانی حفظ می‌شود.در پس ظواهر دیپلماتیک،رژیم شکر در قالب سیاست مشترک‌ کشاورزی حالت کارتلی را دارد که نقش تثبیت‌کننده قیمت‌ها را بازی‌ می‌کند و توسط دولت‌ها و به نیابت از کشاورزان بزرگ و صنایع تبدیلی‌ شکر اداره می‌شود.این رژیم حافظ سیستمی از رفاه شرکت‌ها است،که‌ هزینه آن را مالیات‌دهندگان و مصرف‌کنندگان اروپایی می‌پردازند و هزینه‌های انسانی آن نیز به کشورهای در حال توسعه تحمیل‌ می‌شود. پررونق‌ترین مناطق کشاورزی اروپا از قبیل شرق انگلستان،حوزه‌ آبریز پاریس و شمال آلمان بیشترنی سود را از یارانه‌های پرداختی به شکر می‌برند.طیق برآوردها،میزان حمایت‌های پرداخت شده به 27 واحد بزرگ تولید چغندرقند در انگلستان به‌طور متوسط 206910 یورو است. اما عمده‌ترین منافع به جیب شرکت‌های صنایع تبدیلی شکر سرازیر می‌شود.حاشیه سود 25 درصدی شرکت بریتیش شوگر(وابسته به‌ آسوشیتد بریتیش فودز)یکی از بالاترین حاشیه‌های سود در میان کل‌ صنایع در اتحادیه اروپا است.این شرکت یکی از فعال‌ترین لابی‌کنندگان‌ برای حفظ رژیم موجود به شمار می‌آید و کلا تفسیری گزینشی و گمراه‌ کننده از حقایق را بنا کرده است. شرکت‌های دیگری نیز سالیانه از چندین میلیون یورو یارانه این‌ اتحادیه سود می‌برندو.یارانه تعلق گرفته به شش شرکت بزرگ صنایع‌ تبدیلی شکر در سال 2003 حدود 819 میلیون یورو برآورد می‌شود. شرکت فرانسوی(بگین سی)با 236 میلیون یورو در راءس است و به‌ دنبال آن،شرکت آلمانی«سادزاکر»(بزرگترین کارخانجات تبدیلی‌ شکر اروپا)با 201 میلیون یورو و شرکت«تات و لیل»با 158 میلیون یورو قرار دارند. در فهرست بازندگان از دامپینگ شکر تحت سیاست مشترک‌ کشاورزی اروپا،کشورهای در حال توسعه در رده‌های اول قرار دارند.اگر زیان ناشی از دخالت‌های حمایتی اتحادیه اروپا به ارز خارجی تبدیل‌ کنیم،در سال 2002 میزان خسارت وارده به برزیل حدود 494 میلیون‌ یورو،تایلند 151 میلیون یورو و آفریقای جنوبی و هند هرکدام حدود 60 میلیون یورو بوده است.برای چنین کشورهایی که بخش مهمی از جمعیت آن‌ها در فقر زندگی می‌کنند و کسری تراز پرداخت‌ها بسیار بالا و منابع بودجه‌ای بسیار محدود است،مبالغ یاد شده بسیار زیاد است. بخشی از زیان‌های ناشی از رژیم شکر از طریق اعمال ترجیحات‌ تجاری(اعطای سهمیه ترجیحی به برخی کشورها برای دسترسی به‌ بازار اتحادیه اروپا.مترجم)جبران می‌شود،اما میزان آن کافی‌ نیست.کشورهای واقع در گروه آفریقا،کارائیب و اقیانوس آرام از دسترسی ترجیحی به بازار شکر اتحادیه اروپا در سطح قیمت‌های‌ تضمینی این اتحادیه برخوردار هستند.کشورهای کمتر توسعه یافته نیزسیاست مشترک کشاورزی اتحادیه اروپا در مورد شکر،رژیمی را در پیش گرفته است که سالانه،سودهای یارانه‌ای سرشاری را نصیب‌ صنایع تبدیلی و کشاورزان بزرگ می‌کند و موجب تشدید تجارت‌ ناعادلانه میان اتحادیه اروپا و کشورهای در حال توسعه می‌شود.انجام‌سیاست‌های اتحادیه اروپا در مورد شکر موانعی را بر سر راه‌ تلاش‌های جهانی برای کاهش فقر ایجاد می‌کند.اتحادیه اروپا با استفاده از یارانه‌های صادراتی،سالیانه حدود 5 میلیون تن شکر ما زاد خود را به بازار جهانی دامپینگ می‌کند و از این طریق فرصت‌های موجود برای صادرکنندگان کشورهای در حال توسعه،از بین می‌رود.این در حالی است که دسترسی تولیدکنندگان قاره آفریقا به بازار کشورهای‌ اتحادیه اروپا محدود است.برندگان اصلی رژیم در حال اجرای شکر در قالب سیاست مشترک کشاورزی اتحادیه ارپا در حقیقت‌ کشاورزان بزرگ و شرکت‌های تصفیه‌کننده شکر مانند سادزاکر و بریتش شوگر،و بازندگان نیز فقرا هستند.پول مصرف‌کنندگان و مالیات‌دهندگان ارپایی صرف اداره سیستمی می‌شود که در آن به مردم‌ آسیب‌پذیر هیچ توجهی نمی‌شود و هیچ شانسی برای رهایی از فقر و بهبود وضعیت زندگی به آن‌ها داده نمی‌شود. ازاین‌رو لازم است با انجام اصلاحاتی،دامپینگ شکر توسط اروپا متوقف شود و دسترسی کشورهای فقیر به بازار بهبود یابد.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.