Skip to main content
فهرست مقالات

جستاری درباره چیستی عرض از دیدگاه متکلمان و حکیمان مسلمان

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (10 صفحه - از 75 تا 84)

یکی از پرسش های اصلی معرفتی، پرسش از چیستی شی است، که خود به دو قسم «ما» ی شارحه و حقیقیه تقسیم می شود. در پاسخ به ما حقیقیه درباره عرض، متکلمان و حکیمان مختلف پاسخ های مختلفی داده اند. گرچه متکلمان تعاریف مختلفی از عرض - مثل معنی زاید علی الذات، چیزی که وجودش بقا و دوام ندارد، چیزی که قایم به غیر است، محدثی که قایم به متحیز است، «الحال فی المتحیز» و ... - ارایه داده اند، اما آنها نوعا در تعریف خودشان از جوهر و عرض، مقسم را موجود محدث قرار می دهند. فلاسفه نیز گرچه تعاریف مختلفی از عرض - مثل نعت، محمول، «ما یتقوم بشی متقوم بنفسه»،‌ «ماهیه اذا وجدت، وجدت فی الموضوع»، «الموجود فی شی لا کجز منه و لا یصح قوامه من دونه ما هو فیه» و ... - ارایه داده اند، اما در تعریف خود از جوهر و عرض، مقسم را ماهیت قرار می دهند و التفاتی به قید «متحیز بودن موضوع» ندارند و در ارزیابی این تعاریف می توان گفت: هیچیک از این تعاریف تعریف به حد نیستند، حتی بنظر ابن سینا رسم حقیقی نیز نیستند. در مجموع تعاریفی که ویژگی های مهمتر و بیشتری از عرض را بیان می کنند از اعتبار بیشتر و سایر تعاریف از ارزش کمتری برخوردارند.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.