Skip to main content
فهرست مقالات

«عروض آسان» در بوته نقد

نویسنده:

(4 صفحه - از 58 تا 61)

کلید واژه های ماشینی : عروض، بحر، مصوت، فاعلاتن بحر رمل بحر رجز، زحاف، کتاب، تقطیع، وزن، علم عروض، هجای بلند

خلاصه ماشینی:

"دانسته نیست که چرا مؤلف محترم مطبوعی و نامطبوعی شکل سالم بحر مجتث را به ذوق سلیم‌ وانگذاشته است؟وچرا بی‌انصافی نموده‌وپیش از ارائهء مثال پیش‌داوری کرده است؟با عنایت به ابیات‌ زیر-که در شکل سالم بحر مجتث سروده شده‌ است-روشن می‌شود که آن،نه تنها نامطبوع‌ نیست بلکه پسندیده‌ودلنشین نیز هست: «دل‌بردی از من به یغما ای ترک غارتگر من‌ دیدی چه آوردی ای دوست از دست دل بر سر من من مست صهبای باقی زا نساتگین رواقی‌ فکر تو در بزم ساقی ذکر تو رامشگر من شکرانه کز عشق مستم می خوارم‌ومی پرستم آموخت درس الستم استاد دانشور من بار غم عشق او را گردون ندارد تحمل‌ چون می‌تواند کشیدن این پیکر لاغر من» (5) در توضیح بحر مضارع آمده است:«بحر مضارع‌ با تکرار دو رکن«مفاعلین فاعلاتن فاعلاتن» بدست می‌آید اما سالم آن مورد استفاده شاعران‌ نیست». (صفحهء 63) می‌دانیم که شکل رایج آن از تکرار مفاعیلن‌ فاعلاتن(2بار)بدست می‌آید در حالی که در توضیح دو رکن چنین نوشته شده است«مفاعیلن‌ فاعلاتن فاعلاتن» ذوبحرین یا ذوبحور؟:در تعریف ذوبحرین‌ می‌خوانیم«در برخی از اشعار تغییر آهنگ‌و موسیقی کلام باعث تغییر بحور عروضی می‌شود» (صفحه 84) مثالی که مؤلف محترم برای ذوبحرین ذکر کرده‌ است،بیت زیر است: لب تو حامی لوءلوء خط تو مرکز لاله‌ شب تو حامل کوکب مه تو با خط هاله این بیت را می‌توان در سه بحر گنجاند:1-بحر رمل مثمن مخبون 2-بحر هزج مثمن سالم‌ 3-بحر مجتث مثمن مخبون ملاحظه می‌شود که بیت مذکور ذوبحرین نیست‌ بلکه ذوبحور است‌ونمی‌تواند ذوبحرین باشد."

صفحه:
از 58 تا 61