Skip to main content
فهرست مقالات

بنیادهای جغرافیایی فرهنگ ایرانی

نویسنده:

ISC (24 صفحه - از 81 تا 104)

کلیدواژه ها : فرهنگ ایرانی ،جغرافیا ،جبرگرایی ،امکان‌گرایی

کلید واژه های ماشینی : جغرافیایی، فرهنگ، بنیادهای جغرافیایی فرهنگ ایرانی، ایران، محیط، فرهنگ ایرانی، سیاسی، اجتماعی، موقعیت، نسبی، هویت، پیدایش، موقعیت جغرافیایی، تمدن، اقوام، کوهستانی، شکل‌گیری محیطهای جغرافیایی، فلات ایران، تاریخ، حکومت، محیطهای جغرافیایی، اجتماعات انسانی، مطلق، آب، گستره، فضایی، اسلام، بی‌ثباتی، غرب، دین

شکل‌گیری محیطهای جغرافیایی که توانایی پذیرش اجتماعات انسانی را دارند، از موقعیت جغرافیای(مطلق و نسبی)آنها تأثیر می‌پذیرد.تنوعات محیطی برآمده از ناهمسانی‌های موقعیتی، به پیدایش فرهنگ‌های متفاوت می‌انجامد.ظرفیت‌های محیطی نقش اساسی در تراکم، پراکنش و الگوی برهمکنشی اجتماعات انسانی ایفا می‌کنند.انسان نیز به عنوان موجودی آفریننده و اندیشمند کوشیده تا متناسب با توانش محیطی به آفرینش محیط مطلوب خود بپردازد.این مقاله بر آن است تا از منظر دو مکتب جبرگرایی و امکان‌گرایی، پیامدهای محیط را بر فرهنگ اجتماعات انسانی مورد بررسی قرار دهد و از این منظر به واکاوی اثرگذاری محیط و موقعیت جغرافیایی بر فرهنگ ایرانی بپردازد.این بررسی نشانگر آن است که شرایط برگرفته از موقعیت نسبی/مطلق، الگوی تنوع و ناهمسانی‌های برآمده از این شرایط موقعیتی، فرهنگ ایرانی را دارای مشخصاتی نموده که زمینه‌ساز نوعی بی‌ثباتی و ناآرامی است.ازاین‌رو بنیادهای جغرافیایی فرهنگ ایرانی بر گونه‌ای بی‌ثباتی قرار گرفته و این بی‌ثباتی، شکل‌دهنده تاریخ تحولات ایران بوده است.مقاله بر این نکته تأکید دارد که شکل‌گیری فرهنگ ایرانی به شدت از موقعیت(مطلق و نسبی)متأثر بوده و جبرگرایی محیطی در پیدایش منش‌هایی چون خودکامگی عملی و فکری در فرهنگ ایرانی دخیل بوده است.

خلاصه ماشینی: "ازاین‌رو بنیادهای جغرافیایی فرهنگ ایرانی بر گونه‌ای بی‌ثباتی قرار گرفته و این بی‌ثباتی، شکل‌دهنده تاریخ تحولات ایران بوده است. 11 با توجه به موقعیت جغرافیایی(مطلق و نسبی)ایران، کمتر کشوری را می‌توان یافت که این چند ویژگی در آن گرد آمده باشد: همسایگی با سه تمدن کهن جهان(میان‌رودان، مصر و هند)، موقعیت گذرگاهی در مناسبات دو تمدن بزرگ خاور و باختر(چین و مدیترانه)، احاطه شدن از سوی مناطق عمده تاریخ‌ساز(قفقاز، عربستان و مغولستان)و سه بر کهن آسیا، اروپا و آفریقا، ارتباط با سراسر جهان از طریق دریا، همسایگی با نخستین کشور سوسیالیستی یعنی شوروی، همسایگی با نخستین کشور استعماری یعنی انگلستان(شبه‌قاره هند)، همسایه دیوار به دیوار نخستین امپراطوری اسلامی یعنی ترکیه عثمانی و سرزمینی کوهستانی، دریای، بیابانی و کویری با تفاوت دمای هوا تا 50 سانتیگراد. 1. کوچزیگری و بی‌ثباتی اجتماعی ایران سرزمینی است که بنا به ویژگی‌های طبیعی به ویژه موقعیت جغرافیایی آن، انواع پوشش‌های گیاهی و محیطهای جلگه‌ای و کوهستانی که دارای چراگاه‌های قابل توجهی می‌باشد، زاینده و مولد نخستین هماهنگی انسان با محیط از جمله پیدایش و رونق اقتصاد دامداری بوده و بنا به شواهد تاریخی، پیدایش نخستین گروه‌های اجتماعی و اقتصادی در بخش فلات و کوه‌های حاشیه‌ای به ویژه کوهستان زاگرس با پرورش و نگهداری دام همراه بوده است. مجموعه این ویژگی‌های فرهنگی که از طریق افرادی که در چرخه قدرت، حاکمیت و مدیریت کشور قرار دارند به نظام سیاسی منتقل می‌شود، از طریق برنامه‌ریزی‌ها، سیاست‌گذاری‌ها، تصمیم‌ها و عملکردها، به عناوین مختلف و گاهی در قالب‌های دیگر، مجددا به جامعه منتقل می‌شود و چون این چرخه از سده‌ها پیش شروع شده و همچنان ادامه دارد، آثار و پیامدهای آن نیز باقی است. فرهنگ ایرانی آمیزه‌ای از اثرگذاری جغرافیای محیط خشک ایران، موقعیت باستانی ایران به صورت کشوری پهناور با قدرت جهانی، نقش‌آفرینی دین در مناسبات اجتماعی و سیاسی، آموزه‌های اسلام شیعی و برخی عناصر فرهنگ غربی است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.