Skip to main content
فهرست مقالات

جدل هنری در شعر حافظ

نویسنده:

(3 صفحه - از 21 تا 23)

کلید واژه های ماشینی : جدل هنری در شعر حافظ، حافظ، جدل هنری، رندی، طنز، منطق، ازل، نظریۀ جبر، ملامت، سخن

خلاصه ماشینی: "فی المثل وقتی خواجه از سر رندی،در یک جدل هنری،هنرمندانه از وفای خود به عهد امانت سخن می‌گوید و از این معنا که وفای به عهد ایجاب می‌کند که او بر سر پیمان عشق‌ورندی باشد؛پیمانی که روز نخست بسته است و دمی که روز نخست زده است، لاجرم سنت شعر حافظ از یک سو و اصل«نفی ماعدا با اثبات شیء»از سوی دیگر،این مفهوم را و این معنا را پیش چشم خواننده می‌آورد که:شما ریاکاران هم بر سر پیمانید،آنجا ریاکارانه«بلی شهدنا» گفته‌اید و نصیبۀ ازلیتان زهد ریاست نه عشق و صفا و اینک به حکم آنکه: «نصیبۀ ازل از خود نمی‌توان انداخت» و بدان سبب که:(16/9) «هر آن قسمت که آنجا رفت از آن افزون نخواهد شد» (165/3) ریا می‌ورزید و مغرور و معجب و مردم فریبید،یعنی همان معنا که به گونه‌ای نیمۀ مستقیم در جایی دیگر این سان بیان شده است:«... بدین ترتیب که خواجه همانند سرایندۀ رباعی منسوب به خیام با اشاره به اصل جبر و طرح این امر که تدبیر انسان در برابر تقدیر خداوند کارساز نمی‌تواند بود با روش ملامتی‌گری-که مبتنی است بر تظاهر به فسق‌وفساد-از این معنا سخن می‌گوید که تدبیر او در ترک باده‌نوشی بدان سبب که با تقدیر سازگار نیست ره به جایی نمی‌برد: {S«بر آن سرم که می ننوشم و گنه نکنم# اگر موافق تدبیر من شود تقدیر»S} (256/5) و بدین سان چنانکه شیوۀ اوست طنز می‌سازد و اهل ریا را مورد انتقاد قرار می‌دهد با این هدف که با نابکاری‌هایشان بستیزد."

صفحه:
از 21 تا 23