Skip to main content
فهرست مقالات

رساله الفاظ الحکمة در مصطلحات حکمای فرنگ قدیما و جدیدا

نویسنده:

کلید واژه های ماشینی : مصطلحات حکمای فرنگ قدیما، حکم، بو، مصطلحات حکمای فرنک قدیما، الوضع، منطقیان، حرکة، بو علی سینا، الکیف، مقولات

خلاصه ماشینی:

"7(کطئگوری)-مقولات منطق از(قاطغوریاس)ارسطو،و بو نصر فارابی‌ (قاطغوریت)می‌گفت:ارسطو گفت منحصرند بده فقره ازین قرار(1)جوهر(اسنص) (2)الاین(لیوه)-(3)المتی(طئمپس)(4)ان یتفعل(پسیون)-(5)الکیف‌ (قوالیطه)-(6)الکم(قوانطیطه)-(7)الاضافه(رئلاصیون)-(8)-الوضع‌ (سیطواصیون)-(9)ان یفعل(اکصیون)-(10)ملکه یا له(اووار)و این اخیر(داشتن) باشد. از النسبة و آن پنج مقولة باقی را از فرود النسبة باز جای مانده‌اند یعنی کالا قائلند بوجود پنج مقوله و گروهی هم المضاف را جنس نهاده‌اند از برای باقی و گوید بو علی سینا این مذهب اخیر را ابطال کرد ولی متذکر آن‌دو مذهب بالا نشد سپس‌ خود فخر رازی آن دورا ابطال میکند،و اما فرنگیان بمقولات دهگانه دست نزدند تا اینکه حکیم(کانط)معروف بیآمد و گفت مقولات چهارند،الکم،الکیف،الاضافة و الجهة(مودالیطة)این چهار را جنس قرارداد مثل منطقیان مذکور در(المباحث‌ المشرقیة)لکن در زیر هریک 3 مقولة دیگر نهاد. و بهمین‌جهت اصحاب تجربیات(اگوسط کونط)و حکمت مادی(پوزیطیویزم) اسباب و علل کلامی را اعتبار نمی‌نهند و متکلمان بتبع ارسطو چهار نوع اسباب یا علل‌ می‌دانستند(هیولانی یا مادی-مطئریل)مثلا چوب،(صوری-فورمل)مثلا صندلی‌ (علة فاعلة-کوز اففیمینط)مثلا درودگر و(علهء غائیة-کوز فینال)کسب معاش، لکن متکلمان از این جمله بر دو علت اقتصار کردند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.