Skip to main content
فهرست مقالات

امامت از دیدگاه اشاعره

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (28 صفحه - از 85 تا 112)

کلیدواژه ها :

امامت ،اشاعره ،اهل حل و عقد ،قهر و غلبه

کلید واژه های ماشینی : امامت، امام، عقد، اهل حل و عقد، اشاعره، نص، وجوب، اسلامی، دین، وجوب امامت

امامت یکی از جنجالی‌ترین موضوعات در تاریخ اسلام و از اختلافبرانگیزترین مسایل و سبب شکل‌گیری بسیاری از فرق و مذاهب اسلامی قلمداد شده است. جستار پیش رو بر آن است تا ابعاد و جوانب این موضوع را از منظر اشاعره، یکی از مهم‌ترین مکاتب کلامی اسلامی، بررسی نماید. رویآورد اشاعره به امامت رویآوردی فرعانگارانه و نه اعتقادی است. در نظر آنان امامت فعلی از افعال مکلفان به شمار میآید و به سبب پیروی از گذشتگان خویش و بنا به تصریح برخی به تأثیر از عقاید و مباحث کلامی شیعه این مباحث را در کلام بحث کرده‌اند. امامت از نگاه آنان، «واجب کفایی» است لذا در نظر آنان وجوب امامت شرعی است و شخص واجد شرایط امامت از سوی مسلمانان به امامت برگزیده می‌شود.

خلاصه ماشینی: "3. طریق وجوب اشاعره به مانند دیگر مکاتب کلامی‌ غیر شیعه نصب امام را بر امت و مسلمانان واجب می‌دانند و در این اختلاف دارند که وجوب نصب امام از جانب مردم از چه راهی ثابت است آیا عقل بر وجوب نصب دلالت دارد و نقل مؤید آن است یا آن‌که وجوب نقلی است و یا آن‌که هم عقل و هم نقل هر دو بر آن نظر دارند بنابراین، طریق وجوب عقلی ـ نقلی است یعنی به قول ابوالحسن اشعری: امامت شریعتی از شرایع است که جواز تعبد به آن به سبب عقل می‌باشد ولی وجوب آن با سمع دانسته می‌شود (14، ص: 272). اشاعره بر این باورند که اگر گزینش و اختیار امام با اتفاق و اجماع نبود اما با اختیار بزرگان، مجتهدان و عالمان به زمان صورت پذیرد باز مقبول است، در عین حال حتی یک نفر از اهل اختیار عادل و عالم که عقد امامت را برای مستحق امامت منعقد سازد و بیعت مردم را به همراه داشته باشد مورد پسند آنان واقع شده است. آمدی نیز دقیقا نظر غزالی را مطرح می‌کند که در مواقع اضطرار و ضرورت می‌توان از صفاتی چون علم و عدالت گذشت و امام را به سبب نداشتن چنین صفاتی عزل نکرد چنان که در «اکل میته» برای شخص مضطر چنین حکمی‌ قایل هستیم زیرا «الضرورات تبیح المحظورات» ولی اگر امکان عزل وی و نصب دیگری وجود داشته باشد مردم می‌توانند وی را خلع کنند (1، صص: 385ـ386)."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.