Skip to main content
فهرست مقالات

منطقه گرایی، ایران و آسیای مرکزی

نویسنده:

مترجم:

(24 صفحه - از 501 تا 524)

کلیدواژه ها : آسیای مرکزی ،منطقه‌گرایی ،اکو ،سیاست خارجی جمهوری اسلامی

کلید واژه های ماشینی : منطقه‌گرایی ،منطقه‌ای ،ایران ،اکو ،سازمان ،جمهوری اسلامی ،آسیای مرکزی ،سازمان هم‌کاری دریای خزر ،دولت‌های ،جمهوری اسلامی ایران ،ایران و آسیای مرکزی ،اقتصادی ،آمریکا ،خلیج‌فارس ،ترکیه ،ایجاد سازمان منطقه‌ای دریای خزر ،امنیت ،همسایگان ،دریای خزر ،کشورهای آسیای مرکزی ،هم‌کاری ،جنگ ،حمایت ،آسیای مرکزی سازمان هم‌کاری ،جمهوری اسلامی حمایت و حراست ،جهان از جمهوری اسلامی ،سیاست خارجی ایران ،نبودن اقتصادهای کشورهای منطقه ،سازمان هم‌کاری اقتصادی ،سیاست خارجی جمهوری اسلامی

به زعم نویسنده این مقاله،جمهوری اسلامی بعد از دوره‌ای از انکار و طرد سازمان‌های بین المللی،براساس تحولات جدید و درک نوین از منافع،دریافت که‌ این سازمان‌ها،اولا می‌توانند ابزاری برای حفاظت از حقوق و امنیت کشور باشند،ثانیا به خروج ایران از انزوا کمک کنند و ثالثا در مقابل خطرات تک‌قطبی شدن جهان از جمهوری اسلامی حمایت و حراست کنند.در این راستا ایران ضمن روی‌آوردن به‌ سازمان‌های غیر غربی همچون عدم تعهد و سازمان کنفرانس اسلامی،دست به ابتکار و طرح ایجاد سازمان‌های جدید منطقه‌ای زد.اکوکه پیش‌تر تأسیس شده بود،با پیوستن‌ اعضایی از کشورهای استقلال‌یافته از شوروی سابق،تحرک بیشتری یافت.توفیق‌ ایران در منطقه‌گرایی را باید نسبی و کم‌وبیش اندک به حساب آورد.دلایل توفیق‌ اندک را می‌توان عدم اشتراک استراتژی‌های دولت منطقه،نگرانی برخی کشورها از ایران به ویژه دولت‌های کوچک و حاشیه خلیج‌فارس،تمایل و حتی اشتیاق اعضای‌ این سازمان‌ها به همکاری با آمریکا(در حالیکه جمهوری اسلامی ایران اساسا سازمان‌های مذکور را وسیله‌ای برای مقابله با آمریکا می‌داند)و مکمل نبودن‌ اقتصادهای کشورهای منطقه دانست.اما توفیق این سازمان‌ها بیشتر در ایجاد مجمعی‌ برای طرح مباحث و جلوگیری از تشنج در عرصه‌های دیگر بوده است.ضمن آنکه‌ برخی پروژه‌های مهم اقتصادی و اتصال‌های شبکه متنوع این کشورها به یکدیگر، چشم‌انداز فعالیت‌های آتی و احتمالا ارتقای وضعیت اروپا را امیدوارکننده‌تر می‌کند.

خلاصه ماشینی:

"ترکمنستان،تنها کشور آسیای‌ مرکزی که با ایران مرز مشترک دارد،عضو متمرد تشکل‌های چند جانبه و ازبکستان که پیوند کلیدی برای همه اقدامات بهبود حمل‌ونقل و تجارت است به این تشکل‌ها سرد و کم توجه بوده‌اند31؛تاجیکستان و افغانستان سال‌ها جنگ داخلی داشته‌اند که دیگر اعضای اکو از گروه‌های رقیب در آن جنگ‌ها حمایت می‌کردند. یازده رئیس دولت منطقه که در افتتاح خط آهن مشهد-تجن گرد هم آمده بودند، تمجید رئیس جمهور ایران رفسنجانی را از اهمیت زیاد پروژه شنیدند: «جهان به سمت همکاری منطقه‌ای بیشتر در حال حرکت است و رشد و توسعهء اقتصادی پایدار و هماهنگ منطقه صلح و ثبات را تحکیم خواهد کرد و راه را برای‌ ارتقای روابط بین الملل خواهد گشود. تهران‌ (بی‌تردید به دلیل در نظر داشتن تجربه خلیج‌فارس/شورای همکاری)نسبت به خطر طرد از تشکل‌های منطقه‌ای آتی در دریای خزر و همین‌طور خطراتی که نظامی شدن احتمالی خزر در آینده و خطر نفوذ خارجی دشمنان به منطقه دارد،حساس است و این نگرانی‌ها را همهء کشورهای ساحلی دیگر ندارند. نمونه کامل آن نظر وزیر خارجه علی اکبر ولایتی در خصوص سیستم امنیت و همکاری منطقه‌ای در خلیج فارس است که در اجلاس چهل و ششم مجمع عمومی سازمان ملل به سال 1991/1370 در سخنرانی‌ خود بیان داشت:«هر نظام همکاری و امنیت منطقه‌ای باید براساس‌[حضور]کشورهای منطقه و بدون حضور بیگانگان شکل بگیرد»(تأکید افزوده ماست)ر. ر. ک به سخنرانی وزیر خارجه ولایتی در چهل و هفتمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل در سال 1992 در:دیدگاه‌های جهانی جمهوری اسلامی ایران،پیشین،ص 457؛سخنرانی وزیر خارجه کمال خرازی در انستیتو روابط بین الملل دانشگاه علوم سیاسی و اجتماعی پانتئون در آتن،24 دسامبر 1997 در:سیاست‌ خارجی ما،پیشین،ص 84،نقش ایالات متحده در تسهیل مذاکرات عموما نادیده گرفته می‌شود."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.