Skip to main content
فهرست مقالات

درنگی در یک بیت از رودکی

نویسنده:

(3 صفحه - از 59 تا 61)

کلید واژه های ماشینی : رودکی، شعر، آب، شاعر، پادشاه، بخارا، بیت از رودکی، بوی جوی مولیان، یار مهربان، آب جیحون، نشاط، اشعار رودکی، اسب، حافظ، باد، کتاب، رودخانه‌ی، ادبی، معنی، باد جوی مولیان، آب جیحون از نشاط، گزیده‌ی اشعار رودکی، آب جیحون به نشاط، اشعار معروف شاعران بزرگ، بوی یار مهربان، شعر حافظ، نمونه‌ی اشعار رودکی، یار مهربان در بیت، معنی اشتیاق پادشاه به بخارا، آب جیحون به شادی دیدار

خلاصه ماشینی: "چنان‌که بیتی از تغزل معروف رودکی با مطلع: بوی جوی مولیان آید همی‌ یاد یار مهربان آید همی‌1 آب جیحون از نشاط روی دوست‌ خنگ ما را تا میان آید همی از دیرباز تا امروز،استادان بزرگ گذشته و حال،هریک‌ به‌گونه‌یی این بیت را معنی کرده‌اند،چنان‌که دکتر خطیب رهبر در گزیده‌ی اشعار رودکی آورده است:2 «آب جیحون به شادی دیدار دوست(مراد نصر بن احمد سامانی)تا کمرگاه اسبان ما بیش برنمی‌آید و هنگام گذاره ما را غرق نمی‌کند». 2-با توجه به بیت نخست تغزل یعنی:« بوی جوی مولیان آید همی/ یاد یار مهربان آید همی »5پر واضح است که اشاره به‌ معشوقگان پادشاه و احیانا معشوقگان لشکریان در بخارا دارد که‌ مسلما همراه پادشاه در سفر نیامده‌اند و این یکی از انگیزه‌های‌ قوی تحریک و تحریض پادشاه برای حرکت می‌باشد. چه به لحاظ سنت‌های ادبی هم سمرقند و بخارا مرکز زیبارویان بوده است: خیز تا خاطر بدان ترک سمرقندی دهیم‌ کز نسیمش بوی جوی مولیان آید همی حافظ در توضیحات کتاب مرصاد العباد نجم الدین رازی به قلم دکتر امین ریاحی آمده است که اولا صورت صحیح بیت این‌گونه است: باد جوی مولیان آید همی‌ بوی یار مهربان آید همی و سپس در رباعی صفحه‌ی 216 کتاب مرصاد العباد،همان‌ مفهوم موردنظر ما مورد تاکید واقع شده است. به هر جهت در هیچ‌جای متون ادبی و اساطیری،رودخانه،رام‌ و متواضع و بانشاط نیست و خویشکاری عاشقانه به خود نپذیرفته‌ است که بتوان در شعر رودکی هم او را عاشق پادشاه دانست تا از شوق و نشاط او بالا آمده و از وی استقبال کند!پس معنای‌ خلاصه‌ی بیت این‌گونه خواهد بود: خروش آب جیحون به واسطه‌ی اشتیاق پادشاه و اطرافیانش‌ برای رفتن به بخارا هیچ ترس و اهمیتی ندارد و انگار آن‌قدر پایین‌ رفته است که ما به سادگی از آن می‌گذریم."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.