Skip to main content
فهرست مقالات

چشم زخم در ادب و فرهنگ ایرانی

نویسنده:

(3 صفحه - از 10 تا 12)

کلید واژه های ماشینی : چشم‌زخم ،تعویذ ،زرتشت ،فرهنگ عامه ،دفع چشم‌زخم نام خدا ،العین ،چشم‌زدن ،دعا ،فرهنگ ایرانی دکتر هاشم محمدی ،چشم‌شور ،خدا ،عربی ،دفع چشم‌زخم ،ادب و فرهنگ ایرانی ،چشم‌زخم در ادب ،حرز ،بنامیزد ،چشم بد ،قرآن ،اعتقاد ،دفع چشم ،فرهنگ ایران باستان ،تفسیر ابو الفتوح رازی ،انسان ،دور ،تفسیر ،نام ایزد ،عربی چشم‌زدن ،جهت دفع چشم‌زخم ،دفع چشم‌زخم از انسان

خلاصه ماشینی:

"وزیر نوح بن منصور،ابو الحسن علی بن محمد غزوانی لوکری‌ (مقتول در سال 371)در مدح عبیداله بن احمد از امرای بزرگ سامانی، ممدوح خود را چنین دعا کرده است: عبیداله بن احمد وزیر شاه سامانی‌ همی تابد شعاع داد از آن پرنور پیشانی به صورت آدمی آمد به معنا نور سبحانی‌ خدایا چشم بد خواهم کز آن صورت بگردانی‌18 و شاعر دیگر همین دوره(قرن چهارم)ابو الحسن علی بن محمد منجیک ترمذی ملقب به«منجیک»چنین گوید: ترست چشم‌زخم می‌برسد تو برآویز بر خودت خرمک‌19 خرمک(خرمهره،چشم‌زد)مهره‌یی از آبگینه‌ی کبود و سیاه و سفید که برای دفع چشم‌زخم به گردن می‌آویزند. دعای اکثر شاعران برای ممدوح خود،دور بودن چشم بد از آنان است: منوچهری گوید: تا جهان باشد خسرو به سلامت ماناد ایزد از ملکت او چشم بدان دور کناد20 نظامی در هفت پیکر: هرچه را چشم در پسند آرد چشم‌زخمی در او گزند آرد(ص 120)21 و در مثنوی اقبالنامه آورده: کسی را که چشمی رسد ناگهان‌ /دهن دره‌اش اوفتد در دهان‌ رساننده‌ی چشم را جوش خون‌ /بخاری ز پیشانی آرد برون‌ به این هر دو معنی شناسند و بس‌ /که این چشم‌زن بود و آن چشم‌رس‌ سپند از پی آن شد افروخته‌ /که آفت به آتش آمد فراز رسد بر فلک دود مشکین سپند /فلک خود ز ره باز دارد گزند(ص 118)22 به دهن دره افتادن و متصاعد شدن بخار از پیشانی به‌علت جوشش‌ خون و هیجان از نکات جالب و جدیدی است که تنها نظامی به آن اشاره‌ کرده‌است و دودکردن اسپند در همان زمان(قرن ششم هجری)از موارد قابل توجه است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.