Skip to main content
فهرست مقالات

أثر تحدی القرآن فی تنشیط الدراسات الأدبیة الأولی

نویسنده:

(15 صفحه - از 19 تا 33)

کلیدواژه ها : التدوین ،التحدی ،الدراسات النقدیة ،المجموعات الشعریة ،اللفظ ،المعنی ،الشکل ،المضمون

کلید واژه های ماشینی : الأدب ،قرآن ،الشعر ،القرآن ،القرآن فی تنشیط الدراسات ،الدراسات الأدبیة ،النقد ،الشعراء ،القرآن الکریم ،کلام ،الجاحظ ،الشاعر ،النص ،البلاغة ،فقد کان الشعر فی العصر ،بیروت ،ابن رشیق ،أثر تحدی القرآن ،ابن قتیبة الدینوری ،انظر ،آراء ،قرآن کریم ،العصر العباسی ،ضیف ،الدراسات الأدبیة لا ،نفسه ،ابن سلام ،البیان و التبیین ،فقد ،النص الأدبی

قرآن کریم یکی از عوامل مهم گسترش و پیشرفت مطالعات ادبی در میان مسلمانان بود.اما در صدر اسلام و دوران خلافت اموریان مسلمانان کمتر به بیان وجوه اعجاز قرآن پرداختند از قرن سوم پس از تشدید مباحث کلامی ادبای اسلامی به کشف اسرار بلاغت قرآن و جنبه‌های اعجاز آن پرداختند،و در این راستا گروهی بر این باور بودند که وجوه بلاغی قرآن در الفاظ آن نهفته است،و گروهی دیگر بر این باور بودند که جنبه‌های اعجاز قرآن به معانی آن بازمی‌گردد.و این مباحث باعث شد که‌ دانشمندانی چون جاحظ،به عنوان پیشتاز این قافله،بنای مطالعات ادبی را پی‌ریزی کنند.

خلاصه ماشینی:

"و لکن هذه الآیات،لو دققنا النظر فیها لرأینا أنها تدل علی أن القرآن بدلا أن یحرم‌ الشعر فی ذاته(بلاشیر،396)بدأ باخضاع الموقف الجمالی للموقف الدینی و حاول أن یوفق‌ بین الموقف الجمالی و بین الموقف الدینی،حتی لا یجد الفنان وجود خصومة بین الدین‌ الجدید و الجمال الفنی و بهذا السبب قد تغیر المیزان الذی کان یوزن به الشعر بعد نزول قوله‌ تعالی:و الشعراء یتبعهم الغاوون؛ألم تر أنهم فی کل واد یهیمون؛و أنهم یقولون ما لا یفعلون (الشعراء،224-226)لرأینا أن القرآن الکریم قد جعل)الایمان و العمل الصالح و ذکر الله تعالی) قانونا یحکم علی کل نشاطات الانسان الفنیة و بذلک حدد الشعراء و قیدهم و إن القرآن الکریم‌ یستدعی فی الآیات السابقة موقفا إیمانیا اعتقادیا،و یحکم علی الشعراء بأن أتباعهم هم الضالون‌ و هم کالهائم علی وجهه منحرفین عن سبیل الحق و طریق الرشاد،لما یغلب علیهم من الهوی‌ و یخوضون فی کل فن من الکلام،و یقولون من لغو و باطل فی مدح و ذم،و من ثم ینهون عن‌ أشیاء یرتکبونها(و قیل یراد بهم شعراء المشرکین(ابن رشیق،1/91؛انظر:الزمخشری،3/ 331؛الطبرسی،7/270؛ضیف،العصر الاسلامی،43-44). . هکذا جهود غیرهم من العلماء الذین تدل نشاطاتهم العلمیة علی أن التدوین فی هذه القرون‌ قد بلغت ذروته بفضل الحب للعلم الذی غرسه القرآن فیهم من ناحیة و حاجتهم إلی الأدب و النصوص الأدبیة من ناحیة أخری،حیث کان المسلمون قد اتخذوا منذ القدیم الشعر وسیلة لتفسیر ما أشکل علیهم من ألفاظ القرآن الکریم و کانوا یدعون المسلمین إلی معرفة الشعر للاستعانة به علی معرفة کتاب الله،حیث قال ابن عباس:"إذا قرأتم شیئا من کتاب الله فلم تعرفوه‌ فاطلبوه فی أشعار العرب،فان الشعر دیوان العرب‌"(ابن رشیق،1/90)."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.