Skip to main content
فهرست مقالات

ابلیس در جهان بینی تصوف

نویسنده:

کلید واژه های ماشینی : ابلیس، آدم، قرآن، ابلیس در جهان‌بینی تصوف، اراده، حق، خداوند، سجود، کفر ابلیس و ایمان آدم، خلقت

خلاصه ماشینی:

"با این همه‌ منقبت و مرتبت رقم شقاوت بر وی کشد و زنار لعنت بر میان وی بندد و آدم را از خاک تیره بر کشد و ملاء اعلی را حمالان پایهء تخت او کند و کسوت‌ عزت درپوشد و تاج کرامت بر فرق او نهد و مقربان حضرت را گوید که «اسجدوا لآدم» (5) آنچه در بیان فوق صراحت دارد مطرودی و ملعونی ابلیس است،چون ارادهء حق جاری‌ است،و در این میان ابلیس مجبوری است که فقط ظرف تحقق ارادهء خداوند است:چون خواست‌ الهی است،رقم شقاوت بر وی کشیده می‌شود. عجبتر آنکه از این ترک مأمور شد از الطاف حق مرحوم مغفور یعنی اگر چه رد و طرد ابلیس با آن طاعت و عبادت اتفاق افتاد اما عجیب‌تر و غریب‌تر از این آن‌ است که این آدم از ترک مأموری( فرمان پذیری) که ابلیس کرد،که سجده نکرد،از الطاف حق‌ محروم شد و حال آنکه آدم مرحوم و مغفور شد»(19) سپس شارح،ابیات ذیل را مؤید مطلب‌ می‌آورد: فعل باری بی‌غرض نبود ز آنکه در ذات او عرض نبود لاابالی(10)است ذات بی‌مثلش‌ باز چون ذات،بی‌سبب فعلش عاصیی را اگر ببخشاید از کرم،بی‌عمل همی شاید مؤمنی را اگر عذاب کند از غضب بی‌گنه صواب کند زان سبب گفت با تو لا یسأل‌ که ترا نیست هیچگونه محل لاهیجی مطلب را با بیت ذیل از شیخ محمود شبستری ادامه می‌دهد که: سزاوار خدائی لطف و قهر است‌ ولیکن بندگی در فقر و جبر است ابو الحسن اشعری دربارهء پدید آورندهء کفر و ایمان گوید:«جایز نیست پدید آورندهء کفر بر حقیقت آن،کافر و پدید آورنده ایمان بر حقیقت‌ آن،مؤمن باشد."

صفحه:
از 15 تا 17