Skip to main content
فهرست مقالات

بنیادهای غیر اسلامی تصوف از دیدگاه اقبال لاهوری

نویسنده:

(3 صفحه - از 15 تا 17)

کلید واژه های ماشینی : تصوف، صوفیان، اسلامی، اقبال، بنیادهای غیر اسلامی تصوف، تعالیم، بودایی، دیدگاه اقبال لاهوری، فلسفه، تعالیم صوفیان

خلاصه ماشینی:

"(2) وی در ادامه با ذکر مصادیقی و مستنداتی از این‌ تأثیرات می‌نویسد:«زهد ابراهیم ادهم،عشق‌ رابعه و عقاید عرفانی جنید و ذوالنون و فنای با یزید و حلاج و موضوع«انسان کامل»که در اصل‌ ابتکار حلاج است و بعدها ابن العرببی و ابراهیم‌ ابن عبد الکریم گیلانی آن را پرورانده،شکل‌ مخصوصی به آن داده‌اند و فلسفه اشراق‌ سهروردی موسوم به«حکمة الاشراق»که خود نام‌ «حکمت اشرق»امتزاج فلسفه و تصوف‌ را می‌رساند،همه اینها مناسبات بسیار نزیدک بین‌ تصوف و فکر هندی و نو افلاطونی و مسیحیت را جلوه‌گر می‌سازد»(3) آیین بودایی بمدت هزار سال قبل از اسلام در ناحیه شرق ایران رواج داشته است و از همین رو شباهت عجیب ماجرای ابراهیم ادهم با بودا نیز تأمل برانگیز است. روزهاییکه اقبال در اروپا پایان‌نامه خود را تحت عنوان«توسعه و تکامل ماوراء الطبیعه در ایران»می‌نوشت،پی به‌ این حقیقت برد که تصوف چیزی غیر اسلام است‌ که ریشه‌های آنرا می‌شود در تعلیمات زردشتی و بودایی و نو افلاطونی یافت و عقاید اکثر صوفیه از فلسفه‌های گوناگون مذکور بحدی متأثر شده است‌ که آنها را به هیچ وجه نمی‌توان صرفا عقاید اسلامی قلمداد کرد. »(16) اقبال برای تبیین افکار خود درباره اثر منفی‌ عقیده وحدت وجود در مسلمانان،به شعر یکی از (به تصویر صفحه مراجعه شود)شعرای پنجابی اشاره می‌کند که تحت تأثیر فلسفه‌ ویدانت معتقد به وحدت وجود شده بود،وی‌ اثری را که عقیده وحدت وجود بر روی گذاشته‌ بود در شعر زیر بیان می‌کند: من پسر پتهان(17)بودم که ارتش‌ها را شکست‌ می‌دادیم‌ ولی موقعی که شاگرد و مرید رگناته(18)شدیم‌ نمی‌توانیم یک کاه را بشکنیم(19) این شعر اثر تخدیرآمیز تفکر وحدت وجودی که‌ بر اساس آن خداوند در وجود همه اشیاء ساری و جاری است،را با وضوح هر چه تمامتر نشان‌ می‌دهد که شاعر می‌گوید از خوف اینکه مبادا با شکستن کاه صدمه‌ای به خدا برساند،نتوانسته‌ حتی یک کاه را بشکند."

صفحه:
از 15 تا 17