Skip to main content
فهرست مقالات

ایهام در دیوان سلمان ساوجی (1)

نویسنده:

(5 صفحه - از 41 تا 45)

کلید واژه های ماشینی : ایهام، دیوان سلمان ساوجی، دیوان، ایهام در دیوان سلمان، شعر، معنی، زلف، آب، روان، کیش

خلاصه ماشینی:

"مثال از حافظ: ببوی زلف و رخت می‌روند و می‌آیند صبا بغالیه سایی و گل بلجوه‌گری بیت: بیت من گر نه بمدح تو بود باد خراب‌ بیت کان نبود مدح تو بیت حزنست (دیوان،ص 430) کلمهء بیت در مصراع اول یعنی سطری از شعر و نیز به قرینهء(بیت حزن بیت الاحزان)به معنی‌ خانه ایهام دارد و یا یافت هر بیت جدیدش حرمت بیت الحرم‌ خاصهء آن بیتی که مبنی بر دعای پادشاست (دیوان،450) بیفتاد: آن چنان آتش عشق تو خوش آمد دل را که بیفتاد به یکبارگی از چشمم آب (دیوان،ص 17) «بیفتاد»در مصراع دوم هم به معنای«قطع شد» و هم به معنای:«جاری شد». کیش و قربان: چشم کافر کیش او پیوسته می‌دارد به زه‌ در کمین جان کمانی را که دل قربان اوست (دیوان،ص 429) کلمات کیش و قربان به عنوان یک زوج ایهام‌دار در ادب پارسی زیاد بکار رفته است،علامهء قزوینی‌ نوشته که«کیش به معنی تیردان است و قربان به‌ ضم اول و کسر آن،کمان دان داست،یعنی غلافی‌ که کمان را در آن جای دهند»(17) همچون دیر شد تا رسم قربان کیش ماست‌ بذل جان کار دل ببی‌خویش ماست (نزاری قهستانی) نکنم ترکش اگر زانک به تیرم بزند خنک آن صید که قربان جفا کیشانست(18) (خواجوی کرمانی) کیش او بگرفته قربان گشته‌ام‌ تا نپنداری که ترکش کرده‌ام(19) (عبید زاکانی) در همهء این ابیات کلمهء کیش به معنی آیین و قربان به معنی قربانی( ذبیح)به معنی کمان و کمان‌دان پهلوانان نیز ایهام دارد. هزار: هزار دیده چو پروانه بر جمال تو عاشق‌ غلام دولت آنم که شمع مجلس اویی (دیوان،ص 311) هزار در مصراع اول به معنی عدد هزار(الف عربی) و به قرینهء کلمهء پروانه به«هزار»به معنی بلبل نیز ایهام دارد و مثال دیگر: صد هزاران بلبل خوشگوست در باغ وجود گر نباشد چون تو ای سلمان هزار گو مباش (دیوان،ص 200) همدان: فراق بر دل نادان چو کاه برگی نیست‌ ولیک بر همدان هم چو کوه الوند است."

صفحه:
از 41 تا 45