Skip to main content
فهرست مقالات

نگاهی به جمال شناسی نثر صوفیه

نویسنده:

(5 صفحه - از 28 تا 32)

کلید واژه های ماشینی : نثر، جمال، روزبهان، عشق، زبان، عارف، عرفانی، هرمنوتیک، نگاه، دینی

خلاصه ماشینی:

"در این مقاله کوشش بر آن است که با رهیافتی بهحوزۀ زیبایی شناختی نثر عارفانه،ارتباط مبانیجمال‌شناسانۀ آن با فراز و فرودهای روحی عرفا درمسیر کشف و شهودهای عارفانه مورد بازبینی وبازشناسی قرار دهیم و به عنوان نمونه به مقایسۀفرکانسهای زیباییگرایانه در دو نمونه از نثرهایعارفانۀ قدیم یعنی«نامه‌های عین القضات»و«عبهر العاشقین روزبهان بقلی»از منظر قابلیتهرمنوتیکی(تأویلی)می‌پردازیم. (6)در مقایسۀ کلی این دو اثردرمی‌یابیم که روزبهان در تبیین حالات و آناتدرونی خود به رفتاری هنریتر با زبان پرداخته است. در یک کلام،هرمنوتیک روزبهانپهنه‌ای گسترده‌تر از هرمنوتیک عین القضاة دارد؛چرا که نگاه روزبهان در سطوح معنایی متوقفنمانده است و به لایه‌های نامکشوف زبان نیز راهبرده است. «شطحیات دارای معنایی رمزی و از آندست متشابهات و سخنان مبهم هنجارشکنناهمواریست که به نگاره‌نما(کالئید و سکوپ)می‌مانند و طبیعتا این رمز در معنا و بطن شطحنهفته است و آنچه از خلوتخانۀ راز عارف واجدواصل،راه به عالم صورت برده،به ظاهر کفرآلودمی‌نماید،ولی در باطن عین حقیقت و ایماناست». سمانتیک متعارف زبان نمود دارد وضمیر ناخودآگاه هنری نقشی تعیین کننده درساختار معنی ندارد یعنی رفتار با زبان،رفتاریهنری و جمال شناسانه نیست. آن قدح به نعت هجر مگردان،ای کهدر وصال گاه جوانمردی بر ما جفا کنی و از ما وفانخری،درین میان با شوخی و رعنایی و فصاحتدر عاشقی چه دردسری؟»(25) در اینجا اگرچه قلمرو هرمنوتیک گستردگیچندانی ندارد،اما معنا نیز چندان یک بعدی ومحسوس نیست. در قطعۀزیر ساختار پیچیدۀ ذهن،ساختار زبان را نیز بهپیچیدگی کشانده است:«یا حبیبی،چگویم که درطره‌های طرارت چه اذیال صبح مکاشفتها است،وتحت اوراق ورد خدت چه شموس و اقمارمشاهدتهاست!در قامتت این سوخته دل را درمنزل عشق قیامتهاست. شبکۀپیچیدۀ زبان و معناء فضا را برای تأویلات گوناگونیفراهم ساخته‌اند که تا چشم کار می‌کند و ذهنمی‌کاود،استمرار و تداوم می‌یابد و این است رمزجاودانگی هنر."

صفحه:
از 28 تا 32