Skip to main content
فهرست مقالات

نوآوری و تفنن ردیف در سبک خراسانی

نویسنده:

(3 صفحه - از 30 تا 32)

خلاصه ماشینی:

"(1) در شعر زیر کلمات و ترکیب«ترا پاسبان‌ خویش»به ردیف«خویش»مختصر گردیده: ای کرده چرخ،تیغ ترا پاسبان خویش‌ وی کرده جود،کف ترا پاسبان خویش تقدیر،گوش مر تو دارد ز آسمان‌ دینار،قصد کف تو دارد ز کان خویش (دقیقی،103/1172-1171) در غزل زیر،«نهایت نیست»جای خود را به‌ ردیف«نیست»داده: ای پسر عشق را نهایت نیست‌ در ره عاشقی،نهایت نیست اگرت عشق هست شاکر باش‌ که به عشق اندرون شکایت نیست (سنایی،ص 826 غزل 59) درقصیده زیر«روزگار اوست»،به ردیف‌ «اوست»مختصر شده: شاهی که عدل وجود همه روزگار اوست‌ تاریخ نصرت و ظفر از روزگار اوست قفل غم و کلید طرب روز بزم اوست‌ اثبات عدل و نفی ستم روز بار اوست (امیر معزی،قصیده ص 92) در رباعی عجدی«روانست روان»به ردیف‌ «روان»ختم شده: در جسم پیاله جان روانست روان‌ در روح به جسم آن روانست روان در آب فسرده آتش سیال است‌ در درج بلور لعل کانست روان (عسجدی،رباعی ص 49) در رباعی زیر ردیف«خواهد رفت»به ردیف‌ «رفت»تبدیل گردیده: چون کار نه بر مراد ما خواهد رفت‌ اندیشه و جهد ما کجا خواهد رفت پیوسته نشسته‌ایم در حسرت آنک‌ دیر آمده‌ایم و زود می‌باید رفت (خیام،ص 63،رباعی 210) یا ردیف«طی شد»به«شد»: افسوس که نامه جوانی طی شد و آن تازه بهار زندگانی طی(2)شد آن مرغ طرب که نام او بود شباب‌ افسوس ندانم که کی آمد و کی طی شد (همان،ص 14 رباعی 12) یا ردیف«چون شد»(در مطلع)به«شد»(در سایر ابیات)بدل گشته: چون که نکو ننگری جهان چون شد خیر و صلاح از جهان جهان چون شد هیچ دگرگون نشد جهان جهان‌ سیرت خلق جهان دگرگون شد (ناصر خسرو،ص 78 ق 37) یا ردیف«رنگ شد»(در مطلع)به«شد»: بر شخص سهم تیرش بیرنگ رنگ شد صحرا ز خون صید به نیرنگ رنگ شد شاه فراخ دل به گه کینه حمله کرد بر خصم دهر چون سپر تنگ‌تنگ شد قطران،ترکیب بند،ص 442) یا«سنبل بر آورد»که جای خود را به ردیف‌ «آورد»سپرده: از گل همی نگارم سنبل بر آورد هرگز گلی که دید که سنبل بر آورد بر گل هر آنچه آورد از سنبل آن نگار نغز آورد چو خویشتن و دلبر آورد (امیر معزی،قصیده ص 181) در غزل زیر«به دستم آمد»به ردیف«آمد»کوتاه‌ گردیده: مرغی یگانه بودم یاری به دستم آمد الحق شگرف صیدی ناگه به دستم آمد چون دید از جمالش چشمم گرفته مستی‌ با غمزه معربد در چشم مستم آمد (اثیر الدین اخسیکتی،غزل ص 357) نیز ر."

صفحه:
از 30 تا 32