Skip to main content
فهرست مقالات

درباره ادبیات داستانی: سرود بی زمان

نویسنده:

(7 صفحه - از 5 تا 11)

کلید واژه های ماشینی : داستان، زمان، مثنوی، مولانا، شمع، مستقبل، ادبیات داستانی، ادبیات داستانی سرود بی‌زمان، عرفانی، مکان، زبان، سرود بی‌زمان، عارف، ازل و ابد، نور، درخت، لحظه، حالات، سفر، هفت، مولانا حالت بی‌زمانی، تجربه، حرکت، تهران، حال، نور شمع، هزار سال، ماضی و مستقبل نقد وقت، هفت شمع، پیشین

خلاصه ماشینی: "در ابیات زیر تساوی بی‌زمانی و بی‌مکانی به‌ویژه در دو بیت اول مشهود است: پیش ما صد سال و یک ساعت یکی است‌ که دراز و کوته از ما منفکی است‌ آن دراز و کوتهی در جسم‌هاست‌ آن دراز و کوته اندر جان کجاست‌ سی‌صد و نه سال آن اصحاب کهف‌ پیششان یک روز بی‌اندوه و لهف‌ وانگهی بنمودشان یک روز هم‌ که به تن بازآمد ارواح از عدم‌ چون نباشد روز و شب یا ماه و سال‌ کی بود سیری و پیری و ملال‌63 در ابیات زیر نیز لا مکان را فارغ از ماضی و مستقبل و حال می‌داند: لا مکانی که در او نور خداست‌ ماضی و مستقبل و حال از کجاست‌ ماضی و مستقبلش نسبت به توست‌ هر دو یک چیزند پنداری که دوست‌ یکی تنی او را پدر ما را پسر بام زیر زید و بر عمرو آن زبر نسبت زیر و زبر شد ز آن دو کس‌ سقف سوی خویش یک چیز است، بس‌73 و در جای دیگر: گر تو خود را پیش و پس داری گمان‌ بستهء جسمی و محرومی ز جان‌ زیر و بالا،پیش و پس وصف تن است‌ بی‌جهت‌ها ذات جان روشن است‌83 و در جایی دیگر: تو مکانی اصل تو در لا مکان‌ این دکان بر بند و بگشا آن دکان‌ شش جهت مگریز زیرا شش جهت ششدره است و ششدره مات است،ما93 یکی از بهترین توصیفات مولانا از حالات بی‌مکانی،وصف حال برادر دوم‌ در داستان«دژ هوش‌ربا»است که چون‌ مورد عنایت پادشاه چین واقع شد: در دل خود دید عالی غلغله‌ که نیابد صوفی آن درصد چله‌ عرصه و دیوار و کوه سنگ بافت‌ پیش او چون نار خندان می‌شکافت‌ ذره‌ذره پیش او همچون قباب‌ دم‌به‌دم می‌کرد هرگون فتح باب‌ باب گه روزن شدی گاهی شعاع‌ خاک گه گندم شدی و گاه صاع‌ در نظرها چرخ بس کهنه و قدید پیش چشمش هر دمی خلق جدید روح زیبا چون‌که وارست از جسد از فضا بی‌شک چنین چشمش رسد04 در این‌جا باید گفت که درک آنچه‌ دربارهء بی‌زمانی و بی‌مکانی گفته شد، موقوف یک بحث نظری-چنان‌که تا حدی موضوع سخن ما بود-نیست، بل که ادراک این حالات،تنها از طریق‌ یک تجربهء عرفانی محض امکان‌پذیر است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.