Skip to main content
فهرست مقالات

تشبیه مرکب

نویسنده:

(6 صفحه - از 8 تا 13)

کلیدواژه ها : تمثیل ،بلاغت ،اسلوب معادله ،تشبیه مرکب ،تشبیه ملفوف وجه شبه ،تشبیه مطلق ،وجه شبه آمیغی ،تشبیه تمثیل ،تشبیه‌ آمیغی ،تشبیه مقید

کلید واژه های ماشینی : تشبیه، تشبیه مرکب، بلاغی، تشبیه تمثیل، کتاب، تشبیه ملفوف وجه شبه، مشبه، وجه شبه، کتاب‌های بلاغی، مشبه‌به، تألیف، تشبیه ملفوف، تشبیه مقید، البلاغه، تعریف، مقید، تشبیه مطلق، طرفین تشبیه مرکب، مثال، تشبیه مرکب و تمثیل، شواهد، طرفین تشبیه مرکب به‌صورت ملفوف، ذکر، وجه شبه مرکب، هیأت، تصویر وجه شبه مرکب، وجه شبه در تشبیهات مرکب، تصویر، اجزای طرفین تشبیه مرکب، تشبیه مرکب بودن وجه شبه

تشبیه مرکب چیست؟ پیشینیان در این مورد چه گفته‌اند و حاصل جمع نظرات علمای علم بلاغت در این مقاله چیست؟ طرح این موضوع دست‌کم در کتاب‌های بلاغی پس از اسلام از نخستین تا انجامین کتاب به صور گوناگون آمده است اما هنوز هم‌ جوینده و پژوهنده از تعاریف موجود و مثال‌های ذکر شده در طول چهارده قرن اخیر به پاسخ یکسانی نمی‌رسد.ظاهرا در تدوین هر کتاب،موضوع این تشبیه برای همه‌ی نویسندگان بوده است اما اختلاف در تعابیر نیز وجود داشته و نویسنده‌ی مقاله‌ی حاضر کوشیده است تا با یافتن و ارائه‌ی شواهد کافی پرتوی بر این بحث بتاباند.

خلاصه ماشینی: "علاوه بر کتب فوق‌ نمونه‌های ارائه شده برای تشبیه مطلق در کتاب بدایع الافکار تألیف میرزا حسن‌ واعظ کاشفی(ص:701)و مدارج‌ البلاغه رضا قلی خان هدایت‌ (ص:75)و نیز درهء نجفی(ص:481) که شاید در میان کتاب‌های قدیمی آخرین‌ نمونه باشد،همگی قابل تطبیق و مقایسه‌ با تشبیه مرکب‌اند؛مثلا در کتاب‌ اخیر(دره‌ی نجفی)در ذکر تشبیه مطلق‌ این ابیات آورده شده است: انظر الی الفحم فیه الجمر متقدا کانه بحر مسک موجه الذهب بنفشه در کنار جویباران چو خط گرد رخ سیمین عذاران متأسفانه کتاب مهم المعجم فی‌ معاییر اشعار المعجم نه از تشبیه مرکب‌ سخن گفته و نه از مطلق اما قبل از ورود به انواع تشبیه(ص:643)نوشته است: «بعضی از متعسفان تنوره‌ی آتش را به دریایی پر از مشک تشبیه کرده است و درخشیدن آتش را در میان انگشت سیاه به‌ موج زر مایعی مانند کرده و از شعر ازرقی‌ بدین صنعت مولع‌تر بوده. » از مجموع گفتارهای بالا شاید به این‌ نتیجه رسیده باشیم که برای تشبیه تمثیل و مرکب و مقید در بسیاری از کتاب‌ها تعاریف دقیق و روشنی وجود ندارد و مصادیق و شواهد این هر سه نوع تشبیه‌ بسیار به هم یکسانند بنابراین برای پرهیز از سردرگمی دانشجویان و دانش‌آموزان‌ در شناخت نمونه‌هایی از این تشبیهات و تمیز آن‌ها از یکدیگر بهتر است به چند نکته توجه کنیم: 1-در تشبیه مرکب علاوه بر این‌که‌ ممکن است هیأت مرکب مشبه و مشبه‌به‌ به یکدیگر مانند شده باشند،اجزای‌ تشکیل‌دهنده‌ی هر طرف نیز قابل تشبیه‌ به یکدیگرند و تشبیه عناصر و اجزای‌ طرفین تشبیه مرکب به صورت ملفوف هیچ‌ اشکالی ندارد و این خود یکی از وجوه‌ تمایز تشبیه مرکب و تمثیل است؛بنابراین‌ تشبیه مرکب در واقع نوعی تشبیه ملفوف‌ است که اجزای مشبه یا مشبه‌به نسبت به‌ هم در پیوند بیشتری قرار گرفته‌اند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.