Skip to main content
فهرست مقالات

تمثیل در سبک هندی

نویسنده:

(5 صفحه - از 19 تا 23)

کلید واژه های ماشینی : تمثیل، مصراع، تمثیل در سبک هندی، شاعر، صائب، سبک هندی، اشعار، تشبیه، دیوان صائب، تشبیه تمثیل

خلاصه ماشینی:

"ریشه‌ی نخل کهن‌سال از جوان افزون‌ترست‌ بیش‌تر دل‌بستگی باشد به عالم پیر را (دیوان صائب،ص 25) دکتر شفیعی کدکنی معتقدند که در شعر شاعران قرن دهم به بعد،مخصوصا شعر شعرای سبک هندی،دو مصراع یک بیت‌ و گاه یک بیت با بیت بعد مانند دو طرف‌ یک معادله(اسلوب معادله)عمل می‌کنند؛ به طوری که مصراع اول از حیث معنی با مصراع دوم برابر است(صور خیال): روشن‌دلان خوش‌آمد شاهان نگفته‌اند آیینه عیب‌پوش سکندر نمی‌شود (کلیم،صائب و سبک هندی،ص 841) و هم‌چنین به گفته‌ی دکتر قهرمان،در تمثیل،شاعر در یک مصراع ادعایی می‌کند و در مصراع دیگر با آوردن مثالی قابل قبول‌ حرف خود را به کرسی می‌نشاند و بیش‌تر مصراع دوم است که ثابت‌کننده‌ی دعوی‌ است(برگزیده‌ی اشعار صائب): آدمی پیر چو شد،حرص جوان می‌گردد خواب در وقت سحرگاه گران می‌گردد (دیوان صائب،ص 768) گاه مصراع اول عهده‌دار این نقش‌ است: زود در گل می‌نشیند کشتی سنگین رکاب‌ چار پهلو می‌کنی تن را ز آب و نان چرا؟ (همان منبع،ص 12) ضمنا باید افزود که تمثیل،نوعی ذکر مثال و مورد مشابه برای مطلبی است که‌ قصد اثبات یا توجیه یا تقریر آن را داریم: در نگیرد صحبت پیر و جوان با یکدگر با کمان،یکدم مدارا تیر نتوانست کرد (منبع پیشین،ص 527) تمثیل در واقع برقراری و تثبیت یک فکر به واسطه‌ی عینیت بخشیدن به آن است. نیست جز دندان شکستن چاره‌ای کج بحث را از دم عقرب گره نتوان گشود الا به سنگ (بیگانه مثل معنی،ص 851) موی سفید غفلت ما را زیاده کرد این تازیانه شد رگ خواب سمند ما (دیوان صائب،ص 541) (به تصویر صفحه مراجعه شود) توضیحا این که ساختار بیت هندی در مصراع معقول شعارگونه است و شاعر در مصراع دیگر به کمک تمثیل یا رابطه‌ی لف‌ و نشری متناظر و یا تشبیه مرکب آن را محسوس می‌کند که به قول شاعران سبک‌ هندی به مصراع شعاری«پیش مصرع»و به‌ مصراع شاعرانه و مبتکرانه«مصرع برجسته» گفته می‌شود."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.