Skip to main content
فهرست مقالات

نقد منابع سهل شناسی (سهل بن عبدالله تستری)

نویسنده:

علمی-پژوهشی (20 صفحه - از 43 تا 62)

کلیدواژه ها :

کتابشناسی ،سهل تستری ،تصوف اسلامی ،مریدان

کلید واژه های ماشینی : فو، صوفیه، سهل بن عبد، کتاب، ابو محمد سهل بن عبد، سهل تستری، نقل، بن عبدالله تستری، سراج، آراء

سهل تستری، به حق،‌ یکی از ارکان تصوف اسلامی است که در ردیف جنید، شبلی و بایزید بسطامی تاثیر فراوان بر تفکر صوفیانه داشته و کمتر کتاب و رساله عرفانی به فارسی یا عربی دیده می شود که وامدار سهل و آرا وی نباشد. از میان معاصرین نیز برخی مستشرقین و محققان، پژوهش هایی درباره سهل و آرا وی داشته اند که معرفی و نقد آنها و منابع کهن صوفیه در باب سهل می تواند علاقمندان را به کار آید. در این جستار، منابع تحقیق در احوال و آرا سهل، مطبوع و مخطوط، اعم از فارسی، عربی و برخی منابع لاتینی بررسی شده و ‌ آرا هر نویسنده و یا میزان تاثیرپذیری هر کتاب از سهل، ارایه شده؛ رئوس عناوین این مقاله عبارتند از: 1- رسایل صوفیانه 2- تذکره ها یا طبقات رجال صوفیه 3- تواریخ و کتب جغرافی 4- تحقیقات پیرامون سهل 5- مدارک کتابشناسی 6- اصحاب سهل.

خلاصه ماشینی:

"ازجمله مسائل دیگر که قابل‌توجه‌ است به نقل از ابن جهضم که ظاهرا منقول از بهجة الاسرار اوست،مذاکره و محاجهء ابو عبد الله زبیری با سهل را بر سر ادعای«حجة اللهی»سهل نقل می‌کند،سپس در صفحهء بعد به نقل از کلام سهل پرداخته و آن را مخالف قواعد شرع می‌داند و در قسم تلبیسات ابلیس در تفاسیر صوفیه،برخی از اقوال تفسیری سهل را نکوهیده و تلویحا آنها را مصداق تفسیر به رأی می‌داند؛تفسیری که هیچ‌قرینه و شاهدی در نصوص شرعی ندارد و فقط ذوقی است،شبیه ذائقهء شعرا. ) در الفتوحات المکیه،سخت تحت‌تأثیر عقیدهء سهل،مبتنی بر تطبیق مقامات و درجات اهل بهشت با مقامات و مراتب اهل عرفان و سلوک است به همان شیوه که‌ در تفسیر آیهء شریفهء «لترکبن طبقا عن طبق» (سوره 84 آیهء 19)آمده،درجات اولیاء را به‌ همان شیوه تقسیم کرده و هریک را به درجهء حسیه و درجهء معنویه بخش نموده‌ است و معتقد است ازجمله کسانی‌که تمامی این مراحل را طی‌کرده و به ذروهء اعلای آن رسیده‌اند می‌توان به بایزید بسطامی و سهل تستری اشاره کرد(فتوحات 2 /52)در اغلب منابع صوفیه راجع به دغدغهء عرفانی سهل که به دنبال پاسخ آن راهی‌ عبادان شد و حبیب عبادانی پاسخ او را داد،سخن گفته‌اند ولی کسی از اصل‌ پرسش سهل،سخن نگفته و ابن عربی-بنابه منابع موجود-ظاهرا اولین کسی‌ است که از دغدغه سهل؛یعنی؛سجده قلب،سخن گفته و تاکنون منبع سخن او نامعلوم است و اگر از مکاشفات شخصی خود او نباشد بایستی از منبعی نقل کرده‌ باشد که فعلا بر ما پوشیده است و همچنین در فصوص الحکم نیز منقولات و اقتباساتی از سهل دارد ازجمله در فص کلمهء اسحاقیه و فص کلمهء اسماعیلیه که در باب سر ربوبیه و امتناع بطلان آن بحث مبسوطی دارد و مصحح آن،ابو العلاء عفیفی نیز در بخش تعلیقات،توضیحاتی دربارهء آن آورده."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.