Skip to main content
فهرست مقالات

تأثیرپذیری منوچهری دامغانی از معلقه امرؤ القیس

نویسنده:

علمی-پژوهشی (16 صفحه - از 115 تا 130)

کلیدواژه ها : ادبیات تطبیقی ،شعر عربی ،شعر فارسی ،منوچهری دامغانی ،امروالقیس

کلید واژه های ماشینی : امرؤ القیس، معلقهء امرؤ القیس، قصیده، شعر، تشبیه، منوچهری دامغانی، عربی، امرؤ القی، ادب، عربی و اشعار شاعران عرب، دیوان، تأثیرپذیری، منوچهری دامغانی از معلقهء امرؤ، ادب عربی، معلقه امرؤ القیس، معلقهء امرؤ القیس ابیات، بیت معلقهء امرؤ القیس، زوزنی، مضامین معلقهء امرؤ القیس، قصاید دیوان منوچهری، معلقهء امرؤ القیس و مضامین، مشبه، بیت زیر معلقهء امرؤ، ادب عربی و اشعار، اسب، تشبیهات امرؤ القیس، شعر عربی، شعر امرؤ القیس، مضامین، ویژگی‌های بلاغی معلقهء امرؤ القیس

منوچهری دامغانی از جمله شاعران طراز اول ایران در نیمه اول قرن پنجم هجری است. او بر ادب عربی و اشعار شاعران عرب و بر احوال و آثار شاعران پارسی احاطه داشت و نیز بر علوم دینی و ادب و طب و نجوم واقف بود. منوچهری به اظهار علم و فضل در شعر،‌ اصرار داشت، از این رو نام بسیاری از شاعران پارسی و تازی و اصطلاحات مهجور عربی را استعمال کرده، اما هیچ یک از اینها از جذابیت شعر او نکاسته است. تشبیهات وی بدیع و زیباست و او مبتکر قالب شعری مسمط است. هدف مقاله، این است که با بررسی سه قصیده و ابیاتی چند از دیگر قصاید دیوان منوچهری، تاثیرپذیری او را از مقاله امروالقیس و مضامین و مفاهیم شعری او نشان دهد.

خلاصه ماشینی: "شایان‌ذکر است که منوچهری به‌خاطر احاطهء کامل بر ادبیات عرب،پاره‌ای از تشبیهات و معانی شعر عرب را با استفاده از آرایهء ادبی‌"ترجمه‌"به فارسی درآورده‌ است که در ذیل به چندمورد بسنده می‌شود: برآمد بادی از قصای بابل‌ هبوبش خاره در و باره‌افکن‌ تو گفتی کز ستیغ کوه،سیلی‌ فرودارد همی احجاز صدمن‌ ز روی بادیه برخاست گردی‌ که گیتی کرد همچون خزادکن (دیوان،قصیدهء 30،ابیات 19-17) یا: آفرین بر مرکبی کو بشنود در نیمه‌شب، بانگ پای مورچه از زیر چاه شصت یاز همچنان سنگی که سیل او را برگرداند ز کوه‌ گاه زان‌سو،زین‌سو،گه فراز و گاه باز (دیوان،قصیده 22،ابیات 10-9) تشبیهی که منوچهری در ابیات دوم اشعار بالا آورده است،عینا از مصراع دوم‌ بیت زیر معلقهء امرؤ القیس اخذ شده است: مکر مفر مقبل مدبر معا کجلمود صخر خطه السیل من عل (زوزنی،ص 84)تأثیرپذیری زبانی؛ شاید نکتهء فوق‌العاده قابل تأمل در باب زبان قصاید منوچهری آن است که‌ منوچهری با آن‌همه تتبع شعر جاهلی و افراط در به کارگیری مفردات و ترکیبات‌ عربی حتی لغات و تعبیرات بسیار مهجوری،به هیچ‌وجه تحت‌تأثی جمله‌بندیها و نحو عربی قرار نگرفته و از اسلوب سیاق جمل فارسی خراج نشده است. یا: کنیزکان به گرد او کشیده صف‌ ز کرکی و نعامه و قطای او (دیوان،قصیده 35،بیت 18) کلمهء«نعامه»در بیت 59 معلقهء امرؤ القیس نیز آمده است:نتیجه: از مجموع مباحث،چنین برمی‌آید که منوچهری به‌خاطر احاطه داشتن بر ادب عربی و اشعار شاعران عرب،ازجمله معلقهء امرؤ القیس،بسیاری از مضامین‌ شاعران عرب و مضامین و مفاهیم معلقهء،او،مانند عبو از بوادی،وصف شتر،ندبه‌ بر اطلال و دمن،ذکر عرائس شعری و امثال اینها را در دیوان خود آورده است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.