Skip to main content
فهرست مقالات

نوع ادبی مناجاتهای منظوم فارسی

نویسنده:

علمی-پژوهشی (12 صفحه - از 131 تا 142)

کلیدواژه ها :

انواع ادبی ،مناجات ،غنایی ،تعلیمی

کلید واژه های ماشینی : شعر، نوع ادبی مناجاتهای منظوم، مناجاتهای منظوم فارسی، ادبی، غنایی، انواع، حماسی، عواطف، عجز، شعر غنایی، ماهیت مناجات از دیدگاه انواع، تعلیمی، احساس، داستان، ارسطو، حماسه، شعر حماسی، شعر نمایشی، شاعر، شفیعی کدکنی، امید، صفا، خداوند، شعر تعلیمی، دیدگاه انواع ادبی، انواع شعر ازنظر ارسطو، احساس عجز، انتشارات دانشگاه تهران، تقسیم، زرین‌کوب

امروز، ناقدان ادب، شعر را به چهار نوع اصلی تقسیم می کنند که عبارت است از: 1- شعر حماسی 2- شعر نمایشی 3- شعر غنایی 4- شعر تعلیمی. برای تعیین نوع ادبی مناجات به تعریف آن،‌ توجه می کنیم که عبارت است از:‌«راز و نیاز بنده و بیان عجز و نیاز او به پیشگاه خداوند که با صفای قلب و رقت احساس، انجام می شود». از آنجا که در راز و نیاز با خداوند، مایه های قوی احساسی، و عاطفی وجود دارد، ماهیت مناجات از دیدگاه انواع ادبی، «غنایی» است؛ اما با توجه به آنکه مناجاتهای منظوم فارسی بیشتر با نوعی آموزش، همراه است،‌ آن را غنایی- تعلیمی می نامیم. عواطف حاکم بر مناجات های فارسی، همان احساس عجز و نیاز در برابر خداوند و امید به عفو و رحمت اوست.

خلاصه ماشینی: "نوع ادبی مناجاتهای منظوم فارسی دکتر مهدی ملک ثابت‌ عضو هیأت علمی دانشگاه یزد (از ص 131 تا 142)چکیده: امروز،ناقدان ادب،شعر را به چهارنوع اصلی تقسیم می‌کنند که عبارت‌ است از: 1-شعر حماسی 2-شعر نمایشی 3-شعر غنایی 4-شعر تعلیمی. »(شفیعی کدکنی،6) بدیهی است تقسیم ادبیات و در شکل خاص آن،شعر،به انواع مختلف،برای آسان‌ کردن بحث دربارهء آنهاست وگرنه ملاک منطقی ندارد(صورتگر،سخن‌سنجی،45)چنانکه به‌ سختی می‌توان شعری ر ابا مشخصات بارزی که دارد درنوع دقیق و شاخهء اصلی خودش‌ جای داد،زیرا ممکن است از نظرگاهی به یک‌نوع خاص،تعلق داشته باشد و از دیدگاهی به‌ نوعی دیگر،شبیه باشد؛«به‌همین جهت است که تقسیم‌بندیهای ادبی در تمام موارد،دقیق‌ نخواهد بود و بهضرورت درمواردی جنبهء قراردادی به خود می‌گیرد. ازسوی دیگر در این‌ نوع شعر هم شاعر نمی‌تواند عواطف شخصی خویش را وارد کند و از احساسات خویش، سخن بگوید؛به‌عبارت دیگر،«شعر تمثیلی،تها،وسیلهء تجسم وقایعی است که به‌نتیجه‌ای‌ بینجامد بی‌آنکه از خوبی و بدی اعمال برای ما سخنی در آن گفته شود یا شخصیت گوینده و سراینده در آن،آشکار باشد. »(صورتگر،منظومه‌های غنایی،176) جز ویژگی مهم عاطفی‌بدودن شعر غنایی،خصیصهء دیگری نیز آن را از دونوع حماسی و نمایشی جدا می‌سازد و آن،عدم وحدت کلی در منظومه‌های غنایی است؛برای مثال،«در داستان خسرو و شیرین نظامی،بسیاری از وقایع مندرج در آن به زحمت،به وحدت کلی‌ داستان کمک می‌کند و می‌توان بی‌آنکه به اصل داستان،خللی وارد شود آن‌مه را ساقط کرد؛چنانکه قصهء شکر اصفهانی یا قصه‌گویی کنیزان شیرین و خلاصه،داستان کلیله و دمنه‌ که برای پرویز نقل می‌کنند،همه،صورت مطلب معترضه دارند و عدم ذکر آنها به داستان‌ اصلی،ضروری نمی‌رساند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.