Skip to main content
فهرست مقالات

جوزا و خرداد

نویسنده:

(4 صفحه - از 6 تا 9)

کلید واژه های ماشینی : جوزا، جوز، جوزا و خرداد، دیوان، خاقانی، جوزا خانهء عطارد وبال مشتری، برج جوزا خانه شرف، برج جوز، فلک، برج جوزا

خلاصه ماشینی:

"چنانکه حافظ در مدح شاه شیخ ابو اسحق‌ اینجو می‌گوید: ایا عظیم وقاری که هرکه بندهء توست‌ ز رفع قدر،کمربند توأمان گیرد12 و جمال الدین اصفهانی گفته است: کمر بسته ز بهر خدمت او فلک همچون دو پیکر می‌نماید (دیوان/132) و این بیت از امیری فیروزکوهی: جوزا به حکم زهره به پاس کلام عشق‌ با هر دو پیکرش کمر بندگیت بست (دیوان/938) و بی‌تردید،در دو بیت دیگر از حافظ،جوزا به قرینهء حمایل و کمر ترکش،صورت جبار است و گفته‌اند نام جوزا در اصل از آن‌ است؛زیرا در میانهء آسمان دیده می‌شود: جوزا سحر نهاد حمائل برابرم‌ یعنی غلام شاهم و سوگند می‌خورم (دیوان،غزل 329) خورده‌ام تیر فلک باده بده تا سرمست‌ عقد در بند کمر ترکش جوزا فکنم (دیوان،غزل 348) احتمالا در این بیت از قاضی ابو القاسم تنوخی،مراد از جوزا، بدون قرینه،برج جوزا است: و کان السماء خیمة و شی‌ و کان الجوزاء فیها شراع (جواهر الادب/716) در این بیت از خاقانی،با وجود قرینهء«دست»به علت‌ قرینه‌های دیگر چون حوت و سنبله،که دو برج دوازدهم و ششم‌ منطقة البروج‌اند مراد از جوزا،دو پیکر است و برج جوزا،نه صورت‌ جبار: دست من جوزا و کلکم حوت و معنی سنبله‌ سنبله زاید ز حوت از جنبش جوزای من(دیوان/344) و نیز در این اشعار خاقانی: الحق دو برادر ملک فر چون جوزا یکدل و دو پیکر (تحفة العراقین/24) آن کجاوه چیست؟میزان،چون دو کفهء باردار بار جوزا و دو کفه،شکل میزان دیده‌اند (دیوان/96) خوانچه کرده چون مه و مرغان چون جوزا جفت‌جفت‌ زهره‌وار از لب ثریا بیکران انگیخته (دیوان/404) «»یبروج الصنم»واژه‌ای است سریانی و اسم جنس است برای هر زوجی و آن را مهر گیاه نیز گفته‌اند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.