Skip to main content
فهرست مقالات

روشنفکری تجدد و دینداری

نویسنده:

(17 صفحه - از 146 تا 162)

کلید واژه های ماشینی : روشنفکری ،دینی ،فکر ،عقلانیت ،آفت ،سنتی ،عقل ،تقلید ،تجددگرایی ،سخن ،مراد ،خواب‌گردی ،جامعه ،خشونت ،انسان ،معنی ،مسؤولیتهایی ،بنیادگرایی دینی ،اخلاق روشنفکری و آفات روشنفکری ،عقلانیت متجددانه ،متجددسازی ،مدعا ،روشنفکری تجدد و دینداری ،متجددانه ،عقلانیت متجددانه عقلانیتی ،کارکرد و آفات روشنفکری ،بنیادگرایی دینی نوعی دینداری ،کار ،حال خواب‌گردی جامعه ،عقلانیت متجددانه به کار

خلاصه ماشینی:

"سوال: آیا تجددگرایی با هر نوع دینداری‌ای غیرقابل جمع است یا فقط با دینداری سنتی نمی‌سازد؟ به عبارت دیگر، آیا تجددگرایی دینی امکان‌پذیر است یا خود این مفهوم مفهومی متنافی‌الاجزا (Paradoxical) است؟ ملکیان: اگر بپذیریم که شرط اول قدم در دینداری ایمان، تعبد و تسلیم است باید گفت که تجددگرایی با دینداری غیرقابل جمع است، مگر این که مراد ما از «تجددگرایی» همان معنایی که در جواب به سؤال اولتان گفتم نباشد، بلکه فی‌المثل صرفا به معنای «نواندیشی» باشد. بلی، اگر دینداری را به معنایی بسیار عام و کلی بگیریم که حتی شامل دستیابی به حقوق بشر از طریق فعالیتهای سیاسی و اقتصادی یا حصول حیات جدید از طریق تکنوکراسی یا التذاذ از زندگی سرشار و غنی از طریق تجارب حسی ناشی از مصرف مواد توهم‌زا هم بشود، چنان که کسانی مانند استرنگ، لوید، و آلن «دینداری» را به معنایی تا این حد گسترده گرفته‌اند، می‌توان گفت که دینداری با تجددگرایی نیز می‌سازد، چون با چنین تلقیهایی از دینداری، شرط لازم دینداری تعبد و تسلیم نیست تا با تجددگرایی ناسازگاری جوهری و ماهوی پیدا کند. و چون، همان‌طور که خانم آیریس مرداک، فیلسوف فقید انگلیسی بخوبی نشان داده است، هیچ نظام اخلاقی نمی‌تواند مبانی مابعدالطبیعی و فلسفی نداشته باشد، مابعدالطبیعه و فلسفه انسان متجدد هم نمی‌توانست در اخلاق، به چیزی جز عاطفه‌گروی شدید (sentimentalism) بینجامد؛ یعنی به این رأی که خاستگاه همه افعال اخلاقی و یگانه داور خوبی و بدی و درستی و نادرستی اخلاقی لذت و الم است، و این رأیی است که اخلاق را به روان‌شناسی فرو می‌کاهد و آدمی را، کمابیش، به حفظ وضع موجود روانی خود ترغیب می‌کند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.