Skip to main content
فهرست مقالات

تضمینات و تنبعات شعرای ایران در آثار اقبال لاهوری

نویسنده:

(11 صفحه - از 556 تا 566)

کلید واژه های ماشینی : اقبال ،شعرای ایران در آثار اقبال ،آثار اقبال لاهوری ،شاعر ،تضمینات و تنبعات شعرای ایران ،اشعار ،تضمین ،غزل ،تنبعات شعرای ایران در آثار ،مکاتیب اقبال اشعار زیر سعدی ،تضمینات و تتبعات شعرای ایران ،اردو ،فارسی ،تتبع ،تتبعات شعرای ایران در آثار ،مکاتیب اردوی اقبال منقول ،شیرازی ،اشعار اردو و فارسی اقبال ،کتاب اردو بنام بال جبریل ،مثنوی اسرار و رموز اقبال ،شعر زیر شاعر شیراز ،آثار اقبال لاهوری مورد تضمین ،تضمین بیت زیر عطار ،حکیم ،قطعه ،تضمین بیتی در مثنوی اسرار ،کتاب مذکور شاعر مشرق ،عطار ،مقالات و مکاتیب اقبال اشعار ،مثنوی اسرار و رموز

خلاصه ماشینی:

"علاوه بر تضمین بیت زیر عطار در مثنوی پس چه باید کرد بالقرنی: حمد بی‌حد مر رسول پاک را آنکه ایمان داد مشت خاک را در نظم کشمیر،(پیام مشرق)اقبال تحت تأثیر غزل عطار با مطلع‌ زیر بنظر می‌آید: باد شمال می‌رسد،جلوهءنسترن نگر وقت سحر ز عشق گل،بلبل نعره‌زن نگر در ابراز حقیقت محمدی(ص)در مثنوی،اسرار و رموز،اقبال بمنطق- الطیر نظری داشته است و در مورد ابلیس و شیطان،گویا به مقاله هشتم الهی‌ نامه-در مثنوی اسرار و رموز اقبال مصرع خواجه معین الدین چشتی بخارایی‌ اجمیری(م 633 هـ)را منقبت حضرت امام حسین(ع)تضمین نموده ولی‌ استاد سعید نفیسی فقید7سایر اشعار منسوب بخواجه اجمیری را سروده معین الدین محمد زمجی هروی(م 934 هـ)تلقی نموده‌اند: سر داد،نداد دست در دست یزید حقا که بنای لا اله هست حسین» اقبال مولانا جلال الدین محمد بلخی معروف به رومی یا مولوی(م 682 هـ)را مرشد معنوی خود تلقی فرموده و،بسخن کتاب(علم الاقتصاد،شاعر به نثر اردو مؤلفه در سال 1903 م،اثر منظوم یا منثور اقبال نداریم که رومی در آن چندین بار مذکور نیفتاده باشد-بنابراین احاطه و احاصه اشعار تضمین‌ شده و منقول مولوی در آثار اقبال،در این مختصر نمی‌گنجد،آنطور که‌ این‌جانب برشمردم،52 ابیات مثنوی شریف و 11 بیت غزلیات دیوان کبیر در آثار اقبال منقول است و از آنجمله است اشعار زیر از آثار علامه مرحوم: هر خیالی را خیالی می‌خورد فکر هم بر فکر دیگر می‌چرد کرده‌ای تأویل حرف بکر را خویش را تأویل کن نی ذکر را غزلیات اقبال با مطلع‌های زیر،با نگاهی در دیوان کبیر مولوی،پیداست‌ که بدنبال آن گفتار عارف سروده شده است: درون لاله گذر چون صبا توانی کرد بیک نفس گرهء غنچه وا توانی کرد با نشئه درویش در ساز دمادم زن‌ چون پخته شوی خود را بر سلطنت جم زن‌ فرقی نه نهد عاشق در کعبه و بت‌خانه‌ این جلوت جانانه،آن خلوت جانانه‌ این گنبد مینایی،این پستی و بالایی‌ ور شد بدل عاشق به این همه پنهانی *** شعله در آغوش دارد عشق بی‌پروای من‌ برنخیزد یک شرر از حکمت نازای من *** گریهء ما بی‌اثر،نالهء ما نارساست‌ حاصل این سوزوساز یک دل خونین نواست از اثرات معنوی مولوی در اینجا صرف‌نظر کرده به عراقی همدانی‌ (م 688 هـ)می‌پردازیم که اشعار و مصراعها غزل معروف وی در اشعار اقبال‌ تضمین گردیده است: من این می‌چون مغان دور پیشین‌ ز چشم مست ساقی وام کردم، به آهنگ حجازی می‌سرایم‌ نخستین باده کاندر جام کردند و غزل اقبال بمطلع زیر هم یادآور غزل اشاره شدهء عراقی است: فنا را بادهء هر جام کردند چه بی‌دردانه او را عام کردند کیست از ادب دوستان که به شیخ اجل سعدی شیرازی(م در حدود 691 هـ)علاقه‌مند نباشد؟اقبال علاوه بر محولات کلمات و مصراعهای سعدی‌ مانند«رأی بی‌قوت مکر و فسون است و قوت بی‌رأی جهل و جنون."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.