Skip to main content
فهرست مقالات

در پیرامون اختیارات شاعری

نویسنده:

(9 صفحه - از 714 تا 722)

کلید واژه های ماشینی : شاعر، مصوت، شعر، اختیارات، همزه، عروض، وزن، فارسی، تلفظ، کلمه

خلاصه ماشینی:

"اختیارات‌ یعنی برگزیدن یکی از دو صورت موجود و یا یکی از دو گونه تلفظ یک واژه بنا به میل و اراده شخصی مثلا انتخاب فعلاتن بجای فاعلاتن مانند این شعر: هر شب اندیشه دیگر کنم ورای دگر که من از دست تو فردا بروم جای دگر در شعر فوق رکن اول مصراع دوم(که من از دست)مساویست با فعلا- تن و حال آنکه شاعر می‌توانسته آنرا همچون رکن اول مصراع اول بر وزن‌ فاعلاتن بیاورد و یا استعمال مفتعلن بجای مفاعلن مانند این شعر: کیسه هنوز فربهست با از آن قوی دلم‌ چاره چه خاقانی اگر کیسه رسد به لاغری که رکن دوم مصراع دوم بجای مفاعلن،مفتعلن آمده و بصورت(قانی‌ اگر)ملاحظه می‌شود و حال آنکه شاعر می‌توانست رکن معادل مفاعلن بیاورد، البته این امر را نباید با مبحث دیگر یعنی اضطرارات شاعری مخلوط و اشتباه کرد چنانکه بعضی از معاصرین چنین خلط کرده‌اند و مواردی را که‌ شاعر مجبور به تغییر دادن کمی مصوتی و یا بطور کلی واژه‌ای بوده از اختیارات‌ شاعری گرفته‌اند و البته واضح است که آنچه را ضرورت شعری ایجاب میکند نباید با آنچه به میل و اراده شخصی اختیار می‌کند منطبق دانست چون فرق‌ است بین ضرورت و اختیار و از جمله کسانیکه چنین ضرورت شاعری را با اختیارات شاعری خلط کرده‌اند آقای ابو الحسن نجفی می‌باشند که در جنگ‌ شماره 10 اصفهان سال 52 صفحه 147 ببعد مقاله‌ای در این باب نوشته‌اند که‌ ما به بررسی آن میپردازیم: قسمت اول مقاله آقای ابو الحسن نجفی در مورد اختیارات شاعری در جنگ اصفهان دفتر دهم سال 52 یعنی تبدیل هجاها(هجای بلند بجای یک‌ هجای کوتاه و هجای بلند به جای دو هجای کوتاه و قلب)بطور کامل در کتب عروض قدیم‌ مانند معیار الاشعار و المعجم بطور پراکنده(البته نه تحت عنوان اختیارات شاعری بلکه تحت عنوان اینکه شاعران چنین می‌کنند و جایز می‌دارندو امثال اینها)و سرانجام‌ بطور علمی و دقیق تحت عنوان اختیارات شاعری در کتاب وزین و ابتکاری‌ آقای دکتر خانلری(وزن شعر فارسی)نقل شده است(وزن شعر ص 257 ببعد)و هیچ نکته‌ای در این مورد فرو گذار نشده است و در این قسمت از مقاله‌ آقای نجفی عینا مقتبس از آن کتاب است،اما دو قسمت دیگر از اختیارات‌ شاعری که ایشان خود آورده‌اند از قبیل تغییرات کمی مصوتها و خذف همزه‌ چنانکه بعدا خواهیم گفت اصلا از اختیارات شاعری بحساب نمی‌آید بلکه‌ از ضروریات شاعری است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.