Skip to main content
فهرست مقالات

انتقاد و انتقادپذیری

نویسنده:

(27 صفحه - از 127 تا 153)

کلیدواژه ها :

نقد ،سلامت ،مدیران ،اجتماع ،تکامل اجتماعی ،پاسخ گویی ،نصیحت ،خیرخواهی ،بهروزی

کلید واژه های ماشینی : انتقاد، نقد، نصیحت، ناقد، امام علی علیه‌السلام، امام، اسلامی، علی علیه‌السلام، خیرخواهی، ناصح

نقادی و نقد پذیری در راستای پرسش گری و پاسخ گویی، برای کمال و اصلاح اجتماع، سرمایه‌ای است بس گران‌بها. شناخت کاستی‌ها و نواقص و تلاش در جهت رفع آنها، گامی مقدس در مسیر فلاح فرد و جامعه است. به جای پاسخ گویی خود را به نادانی زدن، پرده پوشی بر آنچه بوده و هست یا انکار نواقص و مشکلات، واقعیت‌ها را عوض نکرده و دردی را درمان نمی‌کند. مدیریت مبتنی بر دیانت و خرد و هیأت حاکمه‌ی ارزش مدار و الهی، همواره در جستجوی آن است که در مسیر تکاملی خود، آفت‌ها و آسیب‌ها را بشناسد و بزداید. اگر فرهنگ نقد و انتقاد پذیری رایج گردد، آداب و مرزهای روایی و ناروایی انتقاد و ویژگی‌های ناقدان روشن شود و ناقدانی بنیاد بصیر به عرصه‌ی نقد ورود یابند، بسیاری از تنش‌ها و کشمکش‌ها فروکش کرده و بسیاری از ضعف‌ها، نقص‌ها و کاستی‌ها زمینه‌ی ظهور نمی‌یابند. به خصوص اگر مدیران از لاک خودمطلق‌انگاری و خودبرتربینی درآمده و معتقد باشند که در معرض خطایند، به سادگی در می‌یابند که هیچ کس بی‌نیاز از تذکر و انتقاد از ناحیه‌ی دیگران نبوده و حتی امام علی علیه‌السلام ، با آن مقام عصمت و عظمت، از مردم می‌خواهند تا از ابراز سخن حق و خیرخواهی نسبت به روش حکومت خودداری ننمایند. (فیض‌الاسلام، 1351 ، خطبه‌ی 207) و می‌فرمایند: «مردمی که خیرخواه یکدیگر نیستند و از خیرخواهان نیز استقبال نمی‌کنند، از سعادت و بهروزی بدورند.» (آمدی، 1997 ، ج 7 ، 372) و نیز می‌فرمایند: «بدترین برادران دینی تو آنانی هستند که با چرب زبانی و دورویی با تو رفتار می‌کنند و عیب تو را از خودت می‌پوشانند.» (محمدی ری شهری، 1363 ، ج 7 ، 146) و در جای دیگر می‌فرمایند: «کسی که زشتیت را از تو پوشیده دارد، دشمن تو است.» (محمدی ری شهری، 1363 ، ج 7 ، 350) کسانی هم که مورد انتقاد واقع می‌شوند، نباید نقد و انتقاد را کینه و عداوت تلقی کنند و آن را تضعیف موقعیت خود بدانند، چرا که در یک چرخه‌ی صحیح نقد و انتقاد پذیری، منتقد برادری دل سوز، تیزبین و خیرخواه است که با نمایاندن نواقص و کاستی‌ها به دنبال بهبود وضعیت موجود است. براین اساس، مقوله‌ی نقد را گشوده و آداب و وظایف ناقدان و نقد شدگان را در راستای برآوردن عملی امر پاسخ گویی به معرض بررسی نهاده‌ایم و کوشیده‌ایم تا این فرهنگ را در جامعه، به عنوان یک رسالت، مطرح نماییم.

خلاصه ماشینی:

"در اهمیت این اصل همین بس که پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله در حجة‌الوداع، که مهم‌ترین و اساسی‌ترین مسائل امت اسلامی را بیان نمودند، ضمن خطبه‌ای در مسجد خیف فرمودند: ثلاث لایغل علیهن قلب امری مسلم: اخلاص العمل لله و النصیحة الائمة المسلمین و اللزوم لجماعتهم (کلینی، 1348 ، ج 1 ، 403) قلب هیچ مسلمانی نباید در سه مورد تردید و خیانت کند: خالص کردن عمل برای خدا، نصیحت پیشوایان مسلمان و همراه بودن با جماعت مسلمانان. کسی که به بهانه‌ی انتقاد می‌خواهد انتقام شخصی و یا گروهی خود را از دیگران بگیرد، با حقارت نفس دست به گریبان است، و شفای خاطر خود را در تخریب و تضعیف دیگران می‌بیند و این سیره‌ی سفاکان است «إن ذلک لحق تخاصم أهل النار» (ص، 64) انتقاد نه توطئه: همان گونه که امام علی علیه‌السلام از انتقاد و نصیحت استقبال می‌کرد و مردم را به آن فرامی‌خواند، به همان مقدار و شاید شدیدتر، سخنان و اقداماتی که بوی توطئه و حرکت علیه نظام اسلامی و نظم اجتماعی را می‌داد، رد می‌کرد. (مجلسی، 1360 ، ج 10 ، 97) علاوه بر حرمت عیب جویی و سرزنش مؤمنان، انتقاد سالم باید مصون از افشای اسرار مردم و اسرار نظام باشد، زیرا این کار هم بی‌اعتبار شدن افراد را در پی دارد و هم باعث بی‌اعتباری و ضعف حکومت، در مقابل دشمنان داخلی و خارجی، می‌گردد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.