Skip to main content
فهرست مقالات

بازگشت به معنویت و اخلاق

نویسنده:

(24 صفحه - از 167 تا 190)

کلیدواژه ها :

عدالت ،اخلاق ،معنویت ،فضیلت ،جامعه‌ی دینی ،حاکمان

کلید واژه های ماشینی : اخلاق، معنویت، بازگشت، نقش فرد در تنزیه اخلاقی، تنزیه اخلاقی فرد نقش، اخلاق و معنویت، جامعه، تنزیه اخلاقی، دینی، معنویت و اخلاق

در این نوشتار، نویسنده بر آن است که مقوله‌ی بازگشت به اخلاق و معنویت را، که از جمله مهم‌ترین پله‌های ترقی و سعادت جامعه‌اند، به معرض تحلیل و بررسی بنهد. بدین روی ابتدا واژه‌های اخلاق، معنویت و بازگشت را به لحاظ مفهومی بررسی کرده و سپس به عنوان مدخل کلی بحث، وضعیت جهان معاصر را در باب رابطه‌ای که باید با اخلاق و معنویت داشته باشد بررسی نموده و وضعیت بحرانی موجود را به تصویر کشیده است. این وضعیت در نهایت قابلیت دوام نداشته و سبب سقوط همه جانبه‌ی جوامع انسانی خواهد گردید. در این راستا بیان داشته است در عین حال که واژه‌هایی همچون حق، عدالت، عفت، صداقت، امانت و کرامت، ذاتی بشر هستند، اما بر اثر غلبه‌ی اندیشه‌های گمراه کننده، این مفاهیم به محاق رفته‌اند و بشریت باید توبه‌ای عام بنمایند و به این مفاهیم بازگشت نماید. در همین راستا مبحث دیگری گشوده شده که انقلاب اسلامی ایران، طلیعه‌ی بازگشت به معنا و اخلاق دانسته شده است که می‌باید در مسیر تنزیه اخلاقی جامعه هم همت بگمارد. در این نوشتار، تنزیه اخلاقی و معنوی جامعه یک ضرورت دانسته شده است؛ به این معنا که باید جامعه به مبانی ارزشی اعتقاد ببندد و افراد، ذاتا مطیع و منقاد مبانی ارزشی باشند و این رویکرد از مهم‌ترین اولویت‌های جامعه‌ی دینی محسوب می‌گردد. در ادامه‌ی نوشتار، به نقش فرد در تنزیه اخلاقی خویش پرداخته شده، و مسؤولیت بزرگ انسانی را همین تلقی نموده است. همچنین این واقعیت را به تصویر کشیده که جامعه‌ی منزه در تنزیه اخلاقی فرد نقش فعالی را ایفا می‌کند و نیز به نقش حاکمان و مدیران نظام اجتماعی در نهادینه سازی اخلاق و معنویت پرداخته شده است، به این معنا که مدیران و حاکمان در جامعه، هم نقش تکاملی معنایی دارند و هم نقش بازدارنده و در نهایت به نقش اخلاق و معنویت در تحکیم جامعه‌ی دینی پرداخته شده است.

خلاصه ماشینی: "در قرآن مجید، تصویری که از جامعه‌ی دینی ارائه‌ی شده، تصویری نمادی است یعنی جوامع دینی، به لحاظ ماهیت و سرشت، باید گواه بر بشریت باشند و الگوی همه‌ی انسان‌ها، چنانکه می‌فرماید: کنتم خیر أمة أخرجت للناس (آل عمران، 110) شما بهترین امتی هستید که برای بشریت آمده‌اید. لذا، در دیدگاه دینی، حاکمان باید ارزش مدار و معناگر باشند تا بتوانند در راه استصلاح توده‌های اجتماعی، از نقش کارامدی برخوردار باشند، چنانکه در نامه‌ی امام علی علیه‌السلام ، به مالک اشتر، جزء اولین وظایف فرماندهان و حاکمان، مقدمه‌ی صالح نمودن جامعه تلقی شده که می‌فرماید: و استصلاح اهلها (آمدی، بی‌تا، 584) امام علی علیه‌السلام در این بخش از نامه‌ی بلند خودشان، که هرگز هم تاکنون عملی نشده است، هدف اصلی حاکمان و زمامداران در جامعه‌ی دینی را بازگرداندن نشانه‌هایی به جامعه می‌داند که نتیجه‌ای جز برآورده شدن منویات معناگرایانه و معطوف به ارزش‌های فضیلت مدار را ندارد، که این کار باید سیره و روش عملی حاکمان قرار گیرد. بالاخره اخلاق و معنویت به منزله ابزاری است برای تأسیس یک جامعه‌ی مبتنی بر فضیلت، چنانکه اگر امانت‌داری حفظ حریم اشخاص، دستبرد نزدن به اموال و عرض و حیثیت اشخاص، به منزله‌ی جستارهایی اخلاقی و معنوی در نظر گرفته شوند، فضیلت‌های اخلاقی عملا زمینه‌ی بروز و تجلی می‌یابند و جامعه‌ی دینی هم در واقع چیزی جز این مقوله نخواهد بود."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.