Skip to main content
فهرست مقالات

مبانی نظری فلسفه دین کانت در نقدهای سه گانه

نویسنده: ؛

تابستان 1385 - شماره 10 (26 صفحه - از 117 تا 142)

کلیدواژه ها : كانت ،فلسفه دين و اخلاق

کلید واژه های ماشینی : فلسفۀ دین ،فلسفۀ دین کانت ،دین کانت ،غایتمندی ،الهیات طبیعی ،عقل عملی ،نقد عقل عملی ،عقل نظری ،نقد عقل ،خیر اعلی ،مکانیکی ،دینی ،می­کند ،نقدهای سه‌گانه ،تبیین غایتمندی ،قانون اخلاق ،عالم طبیعت ،اعلی ،دین در محدوده عقل ،دین طبیعی ،قوانین اخلاقی ،فلسفه اخلاق ،عمل می­کند ،قوانین طبیعی ،اصول مکانیکی ،اثبات خدا ،قوانین مکانیکی ،دین و اخلاق ،نگارش کتابی ،مفهوم خیر اعلی

پیش از پرداختن به اصل مقاله باید یادآور شوم که موضوع اصلی و اولیۀ این مقاله، فلسفۀ دین کانت است، که پس از شروع به کار و مطالعه دریافتم که از سویی، این موضوع گسترده تر از آن است که در مقاله‌ای کوتاه بگنجد و شاید بیشتر مناسب نگارش کتابی مستقل باشد و از سوی دیگر، با توجه به وقت محدود و عدم وقوف بنده به آثار کانت در این حوزه، چه بسا حق مطلب چنان که باید و شاید ادا نگردد. از این رو بر آن شدم تا همین موضوع را به صورت کلی در نقدهای سه گانه بررسی کنم و با استفاده از آثار و نوشته‌های مفسران کانت، تا اندازه‌ای بتوانم خطوط کلی فکر او را در زمینۀ فلسفۀ دین در این سه کتاب اصلی‌ بازنمایم. برای این کار نخست از حال و هوای فکری و دینی حاکم بر زمانۀ کانت در اروپا و به ویژه در آلمان (دورۀ روشنگری) شروع می‌کنم و ویژگیهای این دوره را می‌آورم. پس از آن با تفصیل بیشتری فضای فکـری حاکم بر کشور آلمان و نیز بر همدوره‌های کانت را بررسی می‌کنم و می‌کوشم تا وجوه تشابه و امتیاز کانت را در این خصوص برشمارم. در مرحله سوم به موضوع اصلی مقاله، یعنی باز نمودن مبانی فلسفۀ دین کانت در نقدهای سه گانه می‌پردازم. البته در اینجا باید این نکته را یادآور شوم چنان که در متن مقاله و به ویژه در بخش پایانی آن روشن می‌شود، میان تفکـر دینی و تفکر اخلاقی کانت پیوندی بس تنگاتنگ برقرار است؛ به گونه‌ای که پرداختن به یکی از این دو، بدون توجه به دیگری ناممکن است، تا جایی که شاید بتوان گفت نگاه کانت به دین در مقام ظاهر و به اخلاق در مقام باطن به راستی نگاهی است به امری واحد از دو منظر. از این رو در این مقاله مبانی تفکر کانت دربارۀ دین و اخلاق دو شادوش هم مطرح است و چه بسا به نظر رسد که ما در اینجا، بیش از آنکه به فلسفۀ دین کانت بپردازیم به فلسفه اخلاق او پرداخته‌ایم. اما حتی اگر چنین هم باشد جای نگرانی نیست؛ چون خود کانت هم، به همین تقدم و اولویت اخلاق بر دین سخت معتقد بوده است.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.