Skip to main content
فهرست مقالات

خردگرایی دینی؛ نگاهی نو به دیدگاه معتزله

نویسنده: ؛ ؛

اسفند 1380 - شماره 51 (7 صفحه - از 38 تا 44)

کلید واژه های ماشینی : معتزله ،خردگرایی ،خردگرایی افراطی در جهان ،جهان اسلام ،معتزلی ،خردگرایی افراطی ،معتزلیان ،خردگرایی معتزله ،دیدگاه معتزله ،دینی ،اهل سنت ،عوام‌پسندی اندیشه‌های مخالف ،عقل‌گرایی معتزله ،فلسفه در جهان اسلام ،افراطی ،تاریخ فلسفه در جهان ،تفکر اعتزالی ،افراط در عقل‌گرایی ،اعتزالی ،مکتب فکری ،تاریخ فلسفه ،جامعه اسلامی ،اندیشه اعتزالی ،الهی ،آزادی و اختیار انسان ،اندیشه‌های مخالف ،خردگرایان افراطی ،اختیار انسان ،اهل حدیث ،اندیشه معتزلی

دیدگاههای گوناگون در باب «نسبت میان عقل و وحی» را به یک اعتبار میتوان به سه دسته کلی «خردگرایی افراطی» و «خردگرایی معتدل» تقسیم کرد. بسیاری از تاریخنویسان مسلمان و خاورشناسان، معتزله را به عنوان الگوی خردگرایی افراطی در جهان اسلام به حساب آوردهاند. در این مقاله، ضمن بیان برخی از عوامل مؤثر در خردگرایی معتزله، به بررسی این دیدگاه پرداخته و نشان داده شده است که هر چند افراطکاریهایی در میان برخی از معتزلیان به چشم میخورد، اما در حقیقت، آنان را نمیتوان خردگرای افراطی ـ به معنای مصطلح ـ به حساب آورد; زیرا معتزله بر خلاف بسیاری از خردگرایان افراطی در غرب و جهان اسلام پذیرش آموزههای خردگریز و فوق عقلی را شرط خردمندی و خردورزی میدانستند. در این میان، هر چند «افراط در عقلگرایی و تأویل متون دینی» از ناحیه برخی از معتزلیان، به عنوان یکی از عوامل انحطاط معتزله مطرح است، تأثیر مسائلی همانند «انتقاد از صحابه» و «عوامپسندی اندیشههای مخالف» را نیز در این زمینه، نباید از نظر دور داشت.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.