Skip to main content
فهرست مقالات

کلام خدا و کتاب خدا

نویسنده:

ISC (13 صفحه - از 98 تا 110)

کلیدواژه ها : کلام ،کتاب تدوینی ،کتاب انفسی ،کتاب تکوینی ،خلق ،امر ،احدیت ،واحدیت

کلید واژه های ماشینی : کلام، خدا، کلام خدا، کلام خدا و کتاب خدا، کتاب، کتاب خدا، احدیت، غیب، لفظ، قرآن، نفسی، فعل خدای تعالی، متکلم، بیان مراتب کلام و کتاب، عرفانی، مخاطب کلام خدا، مرتبه احدیت، تعالی، علم، مرتبه کلام مرتبه واحدیت، تجلی ذاتی بر حضرت واحدیت، کلام لفظی و نفسی، خداوند، مخاطب کلام مرتبه احدیت، کلام حضرت احدیت ذاتی، کتاب تکوینی، ذاتی، حضرت اسماء و مقام واحدیت، اعیان، مقام واحدیت

کلام خدا یکی از مسائل اساسی علم کلام، فلسفه، عرفان، تفسیر و علوم قرآن است. متکلمین از نظر حدوث و قدم و کلام لفظی و نفسی به آن می‌نگرند، اما عرفا آن را بیان آنچه در دل است، خوانده‌اند؛ به همین جهت کلام را با لفظ برابر ندانسته و فعل خدای تعالی را نیز کلام و قول او می‌شمارند. مقاله حاضر کلام خدا را از این دیدگاه بررسی کرده و به تفاوتهای اساسی بین کلام و کتاب خدا پرداخته و کلام خدا را صرف‌نظر از اختلاف حیثیات همان کتاب خدا دانسته است؛ سپس به بیان مراتب کلام و کتاب پرداخته و پس از بیان درجات تشکیکی آنها مخاطب کلام خدا را در هر کدام از این مراتب بیان کرده است.

خلاصه ماشینی: "صدرالدین قونوی گوید: «کلام به معنای تأثیر متکلم در مخاطب است، به قوه‌ای که تابع اراده او باشد و به آن وسیله آنچه در نفس اوست به مخاطب ابراز شده و به او رسانده شود، و ایجاد حق‌تعالی اعیان ممکنات را نیز چنین است؛ زیرا آنها کلمات و حروف خدای تعالی هستند که آنها را به وسیله حرکت حبی غیبی از نفس خود اظهار نموده تا به وسیله این کلمات خداوند و اسماء و صفات او شناخته شوند»[1]. حضرت امام خمینی می‌فرماید: «طبق تحقیق عرفانی خدای تعالی در مرتبه و مقام احدیت نیز متکلم می‌باشد، و تکلم او همان فیض اقدس(4) و تجلی اعلای اوست و مخاطب این کلام ابتدا حضرت اسمای ذاتی است»[14] و به بیان دیگر گوییم: کلام در مرتبه احدیت یعنی اظهار آنچه در غیب احدیت نهفته است و چون این اظهار بوسیله تجلی ذاتی بر حضرت واحدیت(5) است، مخاطب این مرحله از کلام همان حضرت اسماء و مقام واحدیت است. با یک دقت عرفانی روشن می‌شود که قرآن کریم کلام خداوند است که ذات مقدس با دو اسم شریف «ظاهر» و «متکلم» در آن تجلی نموده است، و حضرت واحدیت نیز مخاطب کلام مرتبه احدیت است که حق‌تعالی با اسم مبارک «باطن» در آن تجلی یافته است و اما مقام غیب الغیوبی: عنقا شکار کس نشود دام بازچین کاینجا همیشه باد بدست است دام را منابع1) قونوی، محمدبن اسحاق؛ اعجاز البیان فی تأویل أم‌القرآن، چاپ سوم، قم، انتشارات ارومیه، 1404 ق."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.