Skip to main content
فهرست مقالات

روش شناسی و معرفت شناسی اقتصاد اسلامی

نویسنده:

کلیدواژه ها : معرفت‌شناسی اقتصاد اسلامی ،روش‌شناسی اقتصاد اسلامی ،اقتصاد دینی

کلید واژه های ماشینی : اقتصاد اسلامی، معارف، معرفت‌شناسی اقتصاد اسلامی، روش‌شناسی، معرفت‌شناسی، روش‌شناسی و معرفت‌شناسی اقتصاد، دینی، اخلاق، روش، اقتصاد دینی، روش‌شناسی اقتصاد اسلامی، معرفت‌شناسی و روش‌شناسی، عقل، شناخت، شک، ترسیم، موضوعات کلی معرفت‌شناسی و روش‌شناسی، علم، عناصر اصلی در روش‌شناسی اقتصاد، مطالعه، نگرش، معرفت‌شناختی، عناصر، کلی، موضوع، قالب، ارتباط معرفت‌شناسی اقتصاد اسلامی، معرفت‌شناسی اقتصاد اسلامی با معرفت‌شناسی، قلمرو معرفت‌شناختی اقتصاد اسلامی، قلمرو معرفت‌شناسی اصل دین

اخیرا، مطالعات و تحقیقات در اقتصاد اسلامی، از نظر گستره کلی و حجم مباحث و موضوعات، وارد مراحل تازه‌ای شده است. در عین حال، پژوهش در این حوزه ـ حداقل در بعضی ابعاد ـ هنوز در قدمهای اول قرار دارد. بنابراین، بروز اختلاف نظرها، ابهامات، و در مواردی وجود سردرگمیهای محققان – یا خوانندگان و علاقه‌مندان به نوشته‌های – اقتصاد اسلامی از یک طرف، نسبتا طبیعی به نظر می‌رسد. اما این امر از سویی دیگر، می‌تواند برای پیشرفت کار مشکل آفرین باشد. لذا، ترسیم پایه‌های ابعادی از آن، همچون: معرفت‌شناسی و روش شناسی، می‌تواند باعث شفاف‌سازی مطالعات، و در نتیجه بالا بردن کارایی آن گردد. مقاله حاضر در صدد است که حداقل عنوانها، سرفصلها و عناصر قابل مطالعه در این دو حوزه را بیان کند. در بخش اول، مطالب مقدماتی ذکر می‌شود. مطالب اصلی مربوط به معرفت‌شناسی و روش شناسی، در بخشهای بعدی تدوین می‌گردد.

خلاصه ماشینی: "همان طور که در بخش معرفت شناسی نیز اشاره شد، پیوندهای اخلاقی، ارزشی و عقیدتی با روشها و اصول حاکم بر آنها و ترسیم علمی این ارتباط در قالب طراحی الگوهای سازگار، از دیگر مباحث جدی در روش‌شناسی اقتصاد دینی و اسلامی است. تأثیر و تأثر آنها بریکدیگر چیست؟جدایی یا جدا نبودن بین حوزهای ارزشی و اثباتی، چگونه توجیه می‌شود؟ جایگاه فروض، مبانی و اصول موضوعه اقتصاد دینی، کارکرد آنها و نقش آنها در الگوسازی و شواهد تجربی، چگونه است؟ مکانیسم ارتباط دهی امور هنجاری و اثباتی با توجه به واقعگرایی معرفت شناختی، در اقتصاد اسلامی چگونه است؟ ارتباط نظریه اقتصاد اسلامی با شواهد خارجی و تجربی، چگونه است؟ آیا قضایای اقتصاد اسلامی، صرفا تحلیلی خواهند بود یا پیوند تجربی و آزمون واقعی دارند؟ اصولا، محقق اقتصاد اسلامی باید مبانی ارزشی را – به گونه‌ای که سازگاری دینی وعلمی حفظ شود- در قالب الگوهای علمی طراحی کند؛ زیرا در هر صورت، هدف علم کشف برخی از ساز و کارهای حاکم بر هستی است. ترسیم این امر با توجه به تعیینی بودن مبانی ارزش، و ابزاری بودن روشهای علمی، چگونه خواهد بود؟ آیا طراحی هر الگوی دینی همانند خود مبانی دینی، خطا ناپذیر است؟ یا اینکه با توجه به توان محقق، نواقص مطالعات علمی و فرض انسان جایز الخطا، الگوها قابلیت نقد دارند؟ با توجه به معرفت شناختی واقعگرایانه – و پیام پیامبر در تأکید و تدوین امور واقعی32 -، نارساییهای مطالعات بشری، دسترسی نداشتن همه جانبه به عناصر تعیینی و وجود احتمالات و شکهای عقلایی، طراحی الگوهای سازگار واقعی و ارزشی و نشان دادن روشهای نقد و بررسی آنها، از دیگر عناوین و سرفصلهای متدلوژی اقتصاد اسلامی است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.