Skip to main content
فهرست مقالات

ریشه های نظری رهیافت فلسفی به قرآن

نویسنده:

ISC (12 صفحه - از 67 تا 78)

کلیدواژه ها :

حکمت ،نص ،فلسفه اسلامی ،حکمت متعالیه ،فلسفه یونانی ،حکمت الاهی ،حکمتنبوی ،تفکر اسلامی

کلید واژه های ماشینی : فلسفه، قرآن، اسلامی، نص، یونان، یونان باستان، حکمت، فلسفه اسلامی، ره‌یافت فلسفی به قرآن، فضای فلسفه مدرس یونان باستان

پیش‌فرض اصلی که جستار حاضر بر آن استوار است، این است که چون هیچ آموزه‌ای در سنت و تفکر اسلامی بدون مشروعیت‌بخشی «نص» [قرآن] امکان تدوین نمی‌یافت، از همین حیث «فلسفه» نیز به‌رغم انتقال آن از یونان باستان، نه تنها بر مدار مشروعیت «نص» رشد و نمو یافت، بلکه «فلسفه» پس از انتقال در عالم اسلامی، ماهیت و ساختاری متناسب با ساختار «نص» و نهایتا «تئولوژیک» پیدا کرد. نخستین گام در تثبیت فلسفه در عالم اسلامی، واژه‌گزینی و تئوریزه‌نمایی «حکمت» به جای فلسفه بود، که این معادل‌گزینی متضمن ورود سنت و فضایی متفاوت با فضای فلسفه مدرس یونان باستان بود. نکته دیگری که این جستار درصدد توصیف آن بوده است، فلسفه برانگیزی نص است که چنین فلسفه‌برانگیزی البته خود زمینه و استعداد گفتمانی را به نام «فلسفه اسلامی» هموار کرده است.

خلاصه ماشینی:

"چکیده: پیش‌فرض اصلی که جستار حاضر بر آن استوار است، این است که چون هیچ آموزه‌ای در سنت و تفکر اسلامی بدون مشروعیت‌بخشی «نص» [قرآن] امکان تدوین نمی‌یافت، از همین حیث «فلسفه» نیز به‌رغم انتقال آن از یونان باستان، نه تنها بر مدار مشروعیت «نص» رشد و نمو یافت، بلکه «فلسفه» پس از انتقال در عالم اسلامی، ماهیت و ساختاری متناسب با ساختار «نص» و نهایتا «تئولوژیک» پیدا کرد. بنابراین، با توجه به تعامل و همبستگی تاریخ فلسفه اسلامی با منبع وحی اسلامی، نهضت و جنبشی در پرتو قرآن به نام «فلسفه اسلامی» پدید می‌آید؛ فلسفه‌ای که البته به خاطر خاستگاه الاهی آن به صورت «حکمت الهی» تغییر پیدا کرد (نصر، لیمن 1383: ج 1، 67). «مصطفی عبدالرزاق» نویسنده مشهور مصری و تاریخ‌نویس فلسفه اسلامی، در کتاب مهم خود، یعنی مقدمه‌ای بر تاریخ فلسفه اسلامی با وجود اینکه خود میراث‌دار سنت عربی است، اما نامگذاری عنوان «فلسفه عربی» را نفی می‌کند و وجهه غالب را حتی در نظر مستشرقان با «فلسفه اسلامی» می‌داند و می‌گوید: «نیک پیداست که در نظر غربیان و مستشرقان، فلسفه در فرایند تمدن اسلامی، دارای یک ساختار «عربی نیست. هانری کربن بر آن است که چون «پیامبران ادامه‌دهندگان و حافظان معانی معنوی باطنی هستند» و این تداوم به وسیله وحیی که از طرف خداوند بر وی مستولی شده است، صورت می‌پذیرد و همچنین این ظاهر در آیات «تنزیلی» (منزل) ظهور و بروز می‌یابد، بنابراین توجه و غور در این آیات نوعی «باطنی‌گرایی» را می‌طلبد که این نوع باطنی‌گرایی در سنت اسلامی، در نظر هانری کربن، عنوان «فلسفه نبوی» و «حکمت نبوی» می‌گیرد (برای معناشناختی مفهوم فلسفه نبوی نک."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.