Skip to main content
فهرست مقالات

دیدگاهی دیگر در تفسیر ماده 200 قانون مدنی

نویسنده:

(26 صفحه - از 7 تا 32)

کلیدواژه ها : اشتباه ،عزم نفوذ ،خود موضوع ،وصف اساسی

کلید واژه های ماشینی : عقد ،قانون مدنی ،اشتباه ،معامله ،ماده ،بطلان ،حقوق ،فرانسه ،عدم نفوذ ،قانون مدنی ایران ،مواد قانون مدنی ،فسخ ،قانون مدنی فرانسه اقتباس ،خیار فسخ ،تدوین‌کنندگان قانون مدنی ایران ،استادان ،عرف ،قرارداد ،فقها ،نظریه ،موضوع معامله ،بطلان نسبی ،قانون مدنی در باب اشتباه ،حق فسخ ،اراده ،قصد ،تفسیر ماده ،جنس ،عدم نفوذ و خیار فسخ ،وصف اساسی موجب عدم نفوذ

تدوین کنندگان قانون مدنی ایران جلد اول قانون مزبور را از دو منبع اساسی، یکی حقوق امامیه و دیگری قانون مدنی فرانسه اقتباس کردند و انصافا در کار خود توفیق چشمگیری داشتند. تأثیر این دو منبع در قانون مدنی ما باعث شده تا مفسرین و اساتید حقوق در تفسیر بعضی مواد قانون مدنی دچار مشکل شوند و در نتیجه برای تفسیر بعضی از مواد از مراجعه مستقیم و دقیق به منابع حقوق اسلامی و حقوق فرانسه گریزی نباشد. از جمله شاخص‌ترین موادی که تجلی دو دیدگاه حقوق اسلامی و حقوق فرانسه در آنها مشهود است مواد 199 و مخصوصا 200 قانون مدنی در باب اشتباه است که بحثهای پیرامون آنها بعد از هفتاد و پنج سال که از تصویب قانون مدنی می‌گذرد هنوز پایان نیافته است. اساتید حقوق در این باب تحقیقات گرانبهائی کرده و در کتابها و مقالات متعدد حقوقی در این باره اظهارنظرهای عالمانه‌ای کرده‌اند. آنچه در این مقاله می‌آید نیز کوشش نوینی در تفسیر ماده 200 قانون مدنی با توجه به تحقیقات اساتید بزرگوار و با عنایت به منابع فقهی و اروپائی ذیربط است.

خلاصه ماشینی:

"طبق این تفسیر اشتباه در وصف اساسی موجب عدم نفوذ یا بطلان است، در حالی که طبق مواد 235 و 410 قانون مدنی، تخلف از وصف موجب خیار فسخ است، نه بطلان و عدم نفوذ؛ زیرا طبق ماده 235 چنانچه صفت مورد معامله در عقد شرط شود و به موجب ماده 410 چنانچه مالی بر مبنای وصف خریداری گردد ولی بعد خلاف آن ظاهر شود، در آن صورت عقد نه باطل و نه غیرنافذ، بلکه برای مشتری خیار فسخ است. به عنوان مثال، مرحوم شیخ انصاری حتی نر یا ماده بودن حیوان را جزء حقیقت ذاتی نمی‌داند و اضافه می‌کند که اگر مواد لبنی مثل شیر و ماست و پنیر به عنوان فرآورده‌هایی از گوسفند فروخته شود، ولی در واقع محصول گاو یا گاومیش باشد یا آنکه سرکه‌ای به عنوان سرکه کشمش فروخته شود و بعد معلوم شود که سرکه خرماست، در اینجا اشتباه در وصف اساسی موضوع معامله نیست (انصاری، بی‌تا، ص 250): «فان الظاهر دخول الذکوره و الأنوثه فی الممالیک فی حقیقه المبیع لا فی مثل الغنم و ربما یتغایر الحقیقتان مع کونه فیما نحن فیه من قبیل الاوصاف کما اذا باعه الدهن و الجین و او اللبن علی انه من الغنم فبان من الجاموس و کذا لوباعه خل الزبیب فبان من التمر و یمکن احاله اتحاد الجنس و مغایرته علی العرف…» بنابراین، برخلاف آنچه بعضی استادان تصور کرده‌اند، این نظر منطبق با نظر رویه قضایی فرانسه نیست (کاتوزیان، 1364، ص 430)، اگر چه به آن نزدیک است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.