Skip to main content
فهرست مقالات

امر بین الأمرین در آیات قرآن و روایات

نویسنده:

علمی-ترویجی/ISC (19 صفحه - از 29 تا 47)

کلید واژه های ماشینی : آیات قرآن، روایات، امر بین‌الامرین در آیات قرآن، مسئله امر بین‌الامرین در آیات، آیات قرآن و روایات، امر بین‌الامرین، جبر، حدیث، آیات قرآن و متون روایات، اراده

مسئله امر بین الامرین در آیات قرآن و متون روایات در ضمن یک سلسله از عناوین و اصطلاحات‌ خاص و متفاوتی طرح شده است. در نگاه نخست،و بنا به دلالت ظاهری واژه‌های متن(آیه و روایت)چنین تصور می‌شود که نوعی‌ ناسازگاری و تعارض میان آن‌ها وجود دارد به تبع آن،می‌توان از تعداد کثیری از آن‌ها به عقیده جبر دست یافت،همان‌گونه که برخی به ظاهر بر نظریه تفویض و عزل قابل تطبیق‌اند و یا این‌که تصور می‌شود باید دربارهء برخی از آنها سکوت نمود و حکم به تشابه آن‌ها داد. نویسنده کوشیده است نه به تفصیل که به اجمال،آیات قرآن و سپس روایت مسئله را در یک منظومه‌ مرتبط و دسته‌بندی ریاضی‌گونه و قابل مقایسه طرح نماید و در قدم دوم با ارجاع موارد یاد شده به‌ اصول موضوعه،و اصل نظارت آیات و رایات بر یکدیگر در قالب عام و خاص و اطلاق و تقیید یا اجمال و تبیین و مقام بیان و سیاق،که دسته‌بندی آیات قرآن را تحصیل می‌نماید،از چنین قاعده‌ روش‌مندی بهره برده،به دلالت جامع میان گروه‌های مختلف آیات قرآن و نیز روایات یعنی نظریه‌ قویم و متین امر بین الامرین دست یابد.

خلاصه ماشینی: "و ما کنا معذبین (اسراء/ 51) ان هذه تذکرة فمن شاء اتخذ الی ربه‌ سبیلا (انسان92/) همچنین آیاتی که با مضمون هم‌خوانی‌ اراده الهی با ظرفیت و توانایی و سطح انتظار انسان وارد شده‌اند،به‌طور خاصی معنای‌ مورد اشاره را اثبات می‌نمایند؛مانند: یرید الله بکم الیسر لا یرید بکم العسر (بقره581/) و نیز آیاتی که اراده آدمی را به‌طور مستقل یادآوری نموده و اراده الهی را در کنار آن متذکر نمی‌شوند که تأکید فزون‌تری بر اراده آزاد انسان تلقی می‌شود: فمن یعمل مثقال ذرة خیرا یره*و من‌ یعمل مثقال ذرة شرا یره (زلزال7/ و 8) کل نفس بما کسبت رهینة (مدثر/ 83) لکل امری منهم ما اکتسب من الاثم (نور11/) برخی آیات قرآن نیز با لحن ویژه و مؤکدی تردیدهای ناشی از دوگانگی سطوح‌ حیات طبیعی و انسانی را نفی کرده و در مواضع مختلف به دخالت دو عامل و دو سطح از علل و اسباب(علت الهی و علت‌ انسانی)اشاره دارند،مانند آیات زیر که در حال نسبت دادن افعال به بندگان صریحا آن‌ها را در سطح دیگری به خداوند نسبت‌ می‌دهند: اهم یقسمون رحمت ربک نحن قسمنا بینهم (زخرف23/) و ما رمیت اذ رمیت و لکن الله رمی (انفال71/) ءانتم تزرعونه ام نحن الزارعن*لو نشاء لجعلناه خطاما فظلتم تفکهون (واقعه/ 46 و 56) و چون این آیات نوعا درمقامبیانتوحید افالی‌اند نمی‌توان ا?ها را به لحاظ معنای‌ متن ناظر ر آیات مقابل ی ناسخ آن‌ها دانست."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.