Skip to main content
فهرست مقالات

امر بین الأمرین در آیات قرآن و روایات

نویسنده:

علمی-ترویجی (19 صفحه - از 29 تا 47)

کلید واژه های ماشینی : آیات قرآن ،بین‌الامرین در آیات قرآن ،امر بین‌الامرین ،آیات قرآن و روایات ،مسئله امر بین‌الامرین ،قضاء ،الهی ،الله ،اراده الهی ،خداوند ،اراده انسان ،ناظر ،قضای الهی ،علم الهی ،مشیت الهی ،عدل الهی ،دخالت علل ،اراده‌های انسانی ،قضاء فعل ،گروه‌های آیات ،قضاء کتاب ،عمل انسان ،آیات و روایات ،امام علی ،خداوند نسبت ،حدیث و باب ،توحید افعالی ،عامل انسانی ،تصور می‌شود ،یاد شده

مسئله امر بین الامرین در آیات قرآن و متون روایات در ضمن یک سلسله از عناوین و اصطلاحات‌ خاص و متفاوتی طرح شده است. در نگاه نخست،و بنا به دلالت ظاهری واژه‌های متن(آیه و روایت)چنین تصور می‌شود که نوعی‌ ناسازگاری و تعارض میان آن‌ها وجود دارد به تبع آن،می‌توان از تعداد کثیری از آن‌ها به عقیده جبر دست یافت،همان‌گونه که برخی به ظاهر بر نظریه تفویض و عزل قابل تطبیق‌اند و یا این‌که تصور می‌شود باید دربارهء برخی از آنها سکوت نمود و حکم به تشابه آن‌ها داد. نویسنده کوشیده است نه به تفصیل که به اجمال،آیات قرآن و سپس روایت مسئله را در یک منظومه‌ مرتبط و دسته‌بندی ریاضی‌گونه و قابل مقایسه طرح نماید و در قدم دوم با ارجاع موارد یاد شده به‌ اصول موضوعه،و اصل نظارت آیات و رایات بر یکدیگر در قالب عام و خاص و اطلاق و تقیید یا اجمال و تبیین و مقام بیان و سیاق،که دسته‌بندی آیات قرآن را تحصیل می‌نماید،از چنین قاعده‌ روش‌مندی بهره برده،به دلالت جامع میان گروه‌های مختلف آیات قرآن و نیز روایات یعنی نظریه‌ قویم و متین امر بین الامرین دست یابد.

خلاصه ماشینی:

"و ما کنا معذبین (اسراء/ 51) ان هذه تذکرة فمن شاء اتخذ الی ربه‌ سبیلا (انسان92/) همچنین آیاتی که با مضمون هم‌خوانی‌ اراده الهی با ظرفیت و توانایی و سطح انتظار انسان وارد شده‌اند،به‌طور خاصی معنای‌ مورد اشاره را اثبات می‌نمایند؛مانند: یرید الله بکم الیسر لا یرید بکم العسر (بقره581/) و نیز آیاتی که اراده آدمی را به‌طور مستقل یادآوری نموده و اراده الهی را در کنار آن متذکر نمی‌شوند که تأکید فزون‌تری بر اراده آزاد انسان تلقی می‌شود: فمن یعمل مثقال ذرة خیرا یره*و من‌ یعمل مثقال ذرة شرا یره (زلزال7/ و 8) کل نفس بما کسبت رهینة (مدثر/ 83) لکل امری منهم ما اکتسب من الاثم (نور11/) برخی آیات قرآن نیز با لحن ویژه و مؤکدی تردیدهای ناشی از دوگانگی سطوح‌ حیات طبیعی و انسانی را نفی کرده و در مواضع مختلف به دخالت دو عامل و دو سطح از علل و اسباب(علت الهی و علت‌ انسانی)اشاره دارند،مانند آیات زیر که در حال نسبت دادن افعال به بندگان صریحا آن‌ها را در سطح دیگری به خداوند نسبت‌ می‌دهند: اهم یقسمون رحمت ربک نحن قسمنا بینهم (زخرف23/) و ما رمیت اذ رمیت و لکن الله رمی (انفال71/) ءانتم تزرعونه ام نحن الزارعن*لو نشاء لجعلناه خطاما فظلتم تفکهون (واقعه/ 46 و 56) و چون این آیات نوعا درمقامبیانتوحید افالی‌اند نمی‌توان ا?ها را به لحاظ معنای‌ متن ناظر ر آیات مقابل ی ناسخ آن‌ها دانست."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.