Skip to main content
فهرست مقالات

ثبات و تغییر در احکام شرعی

نویسنده:

(11 صفحه - از 61 تا 71)

احکام ثابت و جاودانه شریعت بر پایه صفات و ویژگی های ماندگار انسان و طبیعت استوار است و ثبات خویش را مرهون ثبات مبانی تکوینی خود است. اصول ثابت اخلاقی، تفاوت های جسمی و روانی میان زن و مرد و روابط همیشگی در نهادخانواده، نمونه های روشنی از این اصول ثابت هستند. در مقابل، مقرراتی را در شریعت می توان یافت که بر پایه واقعیت های متغیر شکل گرفته اند و منافاتی با احکام ثابت ندارد. این گونه مقررات با تغییر اوضاع و احوال دگرگون می شوند و بدینسان زمینه سازگاری اسلام با پیشرفتها و دستاوردهای نوین بشر را فراهم می آورند. مسلمانان اتفاق نظر دارند که پیامبر اسلام، حضرت محمد (ص)، پیامبر خاتم و کتاب او آخرین کتاب و شریعت او خاتم شرایع و قوانین او جاودان بوده و تا روز قیامت نسخ نمی شود. از طرف دیگر، تحولات اجتماعی مستلزم تحول و دگرگونی در قوانین جامعه است، زیرا ممکن است قانونی که در اوضاع وشرایط خاصی وضع شده، در شرایط دیگر مفید نباشد و با تغییر جامعه و ظهور گونه های دیگر زندگی، مقتضیات زمان هم دستخوش تغییر شود، بنابراین آنچه دیروز صحیح بوده، امروزه صحیح نیست و آنچه امروزه درست است ممکن است فردادرست نباشد. پس چگونه می توان بین این دو حقیقت، جمع کرد؟ این اشکالی است که برخی شیفتگان قوانین غربی به منظور جایگزین کردن آن قوانین به جای قوانین شرعی طرح کرده اند.خلاصه سخن آنان این است که چنانچه زندگانی اجتماعی یکنواخت می ماند، این امکان وجود داشت که در تمامی زمانها یک قانون حاکم باشد. اما زندگی اجتماعی همواره دستخوش تحول است و شکلهای مختلفی به خود می گیرد، بنابراین یک قانون نمی تواند برای همیشه حاکم باشد. به منظور حل این اشکال که ذهن بسیاری را به خود مشغول کرده، توضیح خواهیم داد که مراد از قوانین ثابت و قوانین متغیری که اصل شریعت را دچار دگرگونی نمی کند، چیست و در عین حال چگونه ممکن است شریعت جاودان اسلام بر کلیه مقتضیات و گونه های زندگی منطبق باشد.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.