Skip to main content
فهرست مقالات

برهان طرف و وسط

نویسنده:

ISC (5 صفحه - از 101 تا 105)

کلید واژه های ماشینی : برهان، برهان طرف و وسط، تسلسل، معلول، علت، تناهی، ابن‌سینا، الهیات شفا، واجب‌الوجود، اثبات، اقامه، ارسطو، اثبات تناهی علل فاعلی، فارابی، صدرالمتألهین، حکیم، ابطال تسلسل، اثبات واجب‌الوجود تسلسل در علل، تقریر برهان از طرف فارابی، اثبات واجب‌الوجود، ابطال تسلسل و اثبات واجب‌الوجودی، تناهی علل، سلسله علل و معلولات، فاعلی، اثبات واجب، برهان فارابی، برهان فارابی در ابطلال تسلسل، امتناع تسلسل در علل، تقریر برهان، بیان

خلاصه ماشینی: "ظاهرا علت این‌که شیخ‌الرئیس این برهان را در الهیات بالمعنی بالاخص بیان کرده، تبعیت از ارسطو بوده است؛ زیرا ارسطو آن را در بحث از اثبات وجود خدا عنوان کرده و برای ابطلال تسلسل و همچنین برای تناهی علل چهارگانه استدلال کرده است و اساسا در ما بعدالطبیعه ارسطو مبحث مستقلی درباره علت و معلول عنوان نشده است. ارسطو در بحث از برهان طرف و وسط به این نکته توجه کرده و بعد از اقامه آن بر تناهی علل و بطلان تسلسل، بی‌درنگ به بحث از صفات خدا پرداخته، می‌گوید: «ممکن نیست که اولین که جاویدان یا ازلی است تباه شود؛ زیرا چون پیدایش در مسیر صعودی بی‌پایان نیست، پس آنچه که اولین است و از تباهی آن چیز دیگری پدید می‌آید، نمی‌تواند جاویدان باشد. به همین دلیل، سید احمد، از محشین شفا، بعد از نقل اشکال و پاسخ‌های وی می‌گوید: «فارابی تذکر داده است که جایز نیست سلسله‌ای از علل که ممکن الوجودند تا بی‌نهایت ادامه یابند؛ زیرا چون هر کدام آن‌ها خاصیت وسط را دارند، بنابراین، بالضروره باید طرف داشته باشند، آن هم طرفی که نهایت دارد. » (24) نان‌که گذشت، در برهان روی دو عنوان طرف و وسط تکیه شده است، از این‌رو، می‌توان ادعا کرد همان‌گونه که این برهان در علل نامتناهی جاری است، در معلول نامتناهی هم قابل جریان است؛ یعنی می‌توان از سمت طرف که واجب‌الوجود است حرکت کرد و به موجودی رسید که معلول اولی است و علت موجود بعد از خود، و بدین ترتیب، از بالای سلسله به صورت متنازل تا بی‌نهایت رفت و به جایی نرسید که معلول بوده و علت چیز دیگری نباشد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.