Skip to main content
فهرست مقالات

رویکردی به اصالت ریاضی نزد دکارت

نویسنده:

ISC (11 صفحه - از 105 تا 115)

کلید واژه های ماشینی : دکارت، شک، اندیشه، شکاکیت، فلسفه، معرفت، فکر، فعل، علم، حقیقت

خلاصه ماشینی:

"از این‌رو، سؤال اساسی که پیش می‌آید این است که آیا می‌توان بر اساس این چند نمونه محدود قضایای بدیهی، نظام معرفتی بنا نهاد؟ علاوه بر این، مشکل و یا سؤال مهم دیگری نیز مطرح است: این‌که بر فرض قبول کفایت همین قضایای اندک بدیهی، برای نظام‌سازی معرفتی، خواهیم گفت: مگر نه این است که این قضایای بدیهی اولی، نوعا قضایای حقیقیه لبیه و ذهنیه و شرطیه‌اند و کاری به واقع خارجی ندارند؛ یعنی ارتباط الزامی بین این قضایای شرطیه با نظام واقع خارجی وجود ندارد و در مقام گزارش از خارج نیستند، بلکه محدود در ذهن هستند و ما را محصور در ذهن می‌کنند و دست ما را به سوی خارج نخواهند کشاند؟ به عبارت دیگر، ما از بحران شکاکیت اگرچه خارج می‌شویم، اما مبتلا به نوعی خیال‌پردازی (ایده‌آلیسم)، بلکه مبتلا به «خود تنهاگروی» (solipcism) می‌گردیم. این روند و سیر تفکر در واقع، دکارت را به همان «وضوح» و «تمایز» می‌رساند؛ زیرا در مرحله «شهود»، به وضوح حقیقت را درمی‌یابد و با تجزیه کامل، زیر شاخه‌های مجهول خود را متمایز از هم می‌بیند؛ همان چیزی که در تأمل اول از کتاب تأملات خویش به دنبال آن بود و می‌گفت: «هرچیز را که با وضوح و تمایز کامل ادراک نماییم، کاملا حقیقت دارد» (43) و در اصول فلسفه خویش، در توضیح تصور واضح نوشته است: «چیزی که به ذهن دقیق حاضر و واضح باشد، درست به گونه‌ای که اشیا در برابر دیدگان ما قرار می‌گیرند و با قوت فراوان بر آن اثر می‌گذارند، می‌گوییم آن‌ها را به روشنی و وضوح می‌بینیم» و در تعریف «تمایز» می‌گوید: «آن چیزی که چنان دقیق و از اشیای دیگر متفاوت است که فقط بیانگر همان چیزی است که آشکارا بر بیننده دقیق ظاهر می‌شود."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.